Subota, 17.08.2019 | 19:26
IZVOR: Cdm/ Daninauke

FOTO: SIMBOL SKADARSKOG JEZERA: Očuvanje NAJUGROŽENIJE vrste PELIKANA

Područje Skadarskog jezera je, zbog njegove veličine, razuđenosti i mediteranske klime, jedno od najbogatijih staništa ptica u Evropi. Posebno mjesto u ovom biodiverzitetu uživaju pelikani koji spadaju u grupu veoma rijetkih ptica na našem kontinentu.




Foto: Cdm

Pelikan je zaštitni znak Skadarskog jezera, i jedna je od najugroženijih ptica. To je poznati kudravi pelikan, čije je naučno ime Pelecanus crispus. Jedino ova vrsta pelikana živi na Skadarskom jezeru jer druga, srodna, tzv. bijeli pelikan (P. onocrotalus) nije dokumentovano utvrđena na ovim prostorima.

Kudravi pelikan je najveći od svih pelikana. Izvanredan letač, odličan plivač, nenadmašan ribolovac. Ispod više od pola metra dugog kljuna visi neobična kesa, jedinstvena u ptičjem svijetu. Vjeruje se da tu pelikan čuva zalihe ulovljene ribe. Zapravo, kesa je prije svega ribolovni alat, pomoću nje ptica lovi ribu u plitkoj vodi, pošto je pelikan jedina ptica-plovuša koja ne može zaroniti. Iz kese hrani mlade, njome se hladi za vrijeme vrućih ljetnjih dana.

Zlatne godine

Detaljno istraživanje života pelikana na Skadarskom jezeru počelo je 1972. godine i traje, sa prekidima, do danas. Sedamdesete su bile “zlatne godine”. Najuspješnija godina bila je 1977, kada su pelikani iz 52 izgrađena gnijezda uspješno izveli 46 mladunaca. Naredne, 1978. godine, broj gnijezda je bio veći, ali svega sedam mladunaca je preživjelo razne nedaće. Od tada počinje opadanje broja gnijezda, da bi, ulaskom u treći milenijum, svega nekoliko parova pelikana gnijezdilo i to neredovno.

Istraživanja su pokazala da pelikani gnijezde isključivo na malim plovećim tresetnim ostrvima, poznatim kao “arbunosi”. Ostrva su nastajala zimi, od odumrlih trsova barske trave i trske, dejstvom vjetra i talasa. Na odabranom ostrvcetu ili na više njih, pelikani grade svoja gnijezda. Nakon završenog gniježđenja, plodna tresetna podloga, dodatno nađubrena izmetom pelikana, odmah obraste bujnom trskom, tako da ostrvce više nije pogodno za pelikane i oni dogodine moraju da traže novo. U Zlatno doba bilo je dosta tresetnih ostrva i pelikani su mogli birati gdje će postaviti svoja gnijezda. Nevolje nastaju krajem te dekade.

Ubrzanom urbanizacijom i agrarizacijom zaleđa Skadarskog jezera, nastao je efekat “eutrofizacija”. To je zapravo đubrenje jezera organskim i neorganskim materijama. Dolazi do bujanja barske vegetacije, slobodne površine sve više zarastaju. Dejstvo vjetra i talasa je slabije, “arbunosi” se više ne formiraju. Kada se tome doda sve veće prisustvo čovjeka na jezeru, jasni su uzroci opadanja broja gnijezdećih parova. Pokušaj gniježđenja na pogodnom, nepotopivom ostrvu Grmožur, na startu je obećavao, ali to ostrvo je suviše blizu “civilizaciji” i brzo je napušteno.

Foto: Cdm

Pelikani i čovjek

Veličanstvena pojava pelikana, njihova privrženost gnijezdilištima, mirno i bezazleno ponašanje, kao i vještina u ribolovu, uslovili su da oni budu veoma omiljeni. Naročito njihov trud kod ishrane mladih budi plemenita osjećanja kod ljudi. Zato su pelikani veoma prisutni u svakodnevnom životu čovjeka. Sjetimo se samo legende u kojoj majka pelikanka u nedostatku hrane “razdere” grudi da bi sopstvenom krvlju nahranila mladunce. Legenda ima prozaično porijeklo: pelikani hrane mladunce iz kese ispod kljuna i halapljivi mladi ponekad povrijede roditelje “do krvi”.

Svakodnevni upotrebni predmeti veoma često su vezani za pelikane. Postoji li neka plovna voda po kojoj ne plovi bar jedan čamac sa imenom “Pelikan”? Ima li grada na obali koji nema bar jedan restoran “Pelikan”? Sve ovo ukazuje na prisustvo pelikana u našim životima i na našim prostorima od najranijih vremena.

Da pelikani ne bi nestali iz našeg jezera, potrudila se nauka o pticama – ornitologija.

Na nekoliko ugroženih gnijezdilišta pelikana širom Sredozemlja uspješno je primjenjena metoda postavljanja platformi za gniježđenje. Takav program uspostavljen je i na Skadarskom jezeru.

Platforme za pelikane predstavljaju jednu vrstu konzervacijskih mjera kojom se nadomješćuje nedostatak prirodnih staništa neophodnih za gniježđenje pelikana. Inače, da bi se pelikan gnijezdio, potrebna je velika površina slobodne vode, na skrovitom mjestu, kojih je na Skadarskom jezeru sve manje, uslijed eutrofikacije (kada uglavnom usljed ljudskih djelatnosti dolazi do prenamnoženosti vodenih biljaka, najčešće algi, što ima negativne posljedice po vodeni živi svijet). Pored autrofikacije, najznačajniji prirodni uzrok su vremenske prilike. Naime, na Skadarskom jezeru ponekad voda naglo poraste i poplavi gnijezda pelikana. Dešava se i da proljećne kiše padnu u vrijeme njihovog gniježđenja, tako da kolonija bude poplavljena i dio ili sva jaja budu uništena. Prisutan je i problem nedostatka mjesta za gniježđenje, jer je prirodnih ostrvaca sve manje. Najveći neprijatelji ove vrste su ptice grabljivice, posebno vrane i svrake koje nerijetko pojedu jaja i ubiju bespomoćne mlade. Čuvanjem platformi i podizanjem svijesti ljudi o značaju zaštićenih područja, u ovom slučaju Nacionalnih parkova, kao i zaštićenih i ugroženih vrsta, mogu se smanjiti negativni uticaji na ovu, kao i ostale ptičje vrste.

Foto: Cdm

Prstenovanje pelikana na Skadarskom jezeru

Na Skadarskom jezeru se prstenovanje kudravog pelikana vrši još od 70-tih godina prošlog vijeka, kada je ova vrsta još uvijek bila malo poznata nauci. Intenzivna istraživanja kudravog pelikana širom svijeta su tada dovela na Skadarsko jezero stručnjake za pelikanje koji su sarađujući sa kolegama iz naše zemlje, vršili prstenovanje tzv. istraživačkim, obojenim prstenovima. U skladu sa praksom da se ptice označavaju jedinstvenim prstenovima za svaki lokalitet, na Skadarskom jezeru su korišćeni otvoreni PVC prstenovi plave boje, sa oznakama od K001-K100.

Do 2010. ovim prstenovima je prstenovano četrdesetak mladih jedinki. Prstenovanje se obavlja na gnijezdećim kolonijama u periodu kad mladunci dostignu dovoljan uzrast, ali još ne lete, pa ih je lako uhvatiti. Istraživački prstenovi su dizajnirani tako da se brzo i lako postavljaju, i ne predstavljaju smetnju normalnim aktivnostima pelikana.

Iz Centra za zaštitu i proučavanje ptica u maju ove godine, saopštili su da u našoj zemlji živi 243 jedinke kudravog pelikana kao i da to nije konačan broj.

KOMENTARI (1)

Ostavi komentar

Ostavite komentar

* Komentari se na portalu objavljuju u realnom vremenu. "Kolektiv.me" se ne može smatrati odgovornim za napisane komentare. Zabranjen je govor mržnje, psovanje, vrijeđanje i klevetanje. Takav sadržaj će biti izbrisan čim bude primijećen, a autori mogu biti prijavljeni nadležnim institucijama.
Gorda
18.08.2019 15:01

Da li je moguce da ove pelikane zlikovci jos nisu pobili ?

0 0

Đoković nakon SJAJNE POBJEDE: "Imao sam sreće, samo je trebalo da budem MIRAN"

Petak, 28.02.2020 | 19:29

Novak Đoković još jednom je pokazao mentalnu snagu da se izvuče iz već viđenog poraza od Gaela Monfisa i ostvari pobjedu.

Traži još 6,5 MILIONA EURA: Nejmar treći put tužio Barselonu

Petak, 28.02.2020 | 19:09

Bivši fudbaler Barselone Nejmar ponovo je tužio katalonski klub.  

Najstariji sin ima 30 GODINA: Najveća porodica u Velikoj Britaniji, očekuju 22. dijete

Petak, 28.02.2020 | 18:42

Svaki roditelj zna da neki dani s djecom mogu da budu haotični, ali ovim roditeljima cio život je takav.    

KOVID-19: SZO podigla nivo globalne prijetnje na veoma VISOK

Petak, 28.02.2020 | 17:57

Svjetska zdravstvena organizacija SZO danas je podigla globalni nivo rizika od KOVID-19 virusa sa “visokog” na “veoma visoki”.    

"Doktori su rekli neće biti DOBRO": Nataša EMOTIVNOM PORUKOM čestitala ćerki 2. rođendan

Petak, 28.02.2020 | 17:33

Nataša Bekvalac na instagramu je čestitala ćerkici Katja drugi rođendan emotivnom porukom.    

CEDIS: Zbog radova na mreži u PONEDELJAK isključenja STRUJE

Petak, 28.02.2020 | 16:54

Zbog planiranih radova na mreži, u ponedeljak 02. marta, bez napajanja električnom energijom će ostati:  

Vrijednosti 70 HILJADA EURA: Otvorena adaptirana odjeljenja u bjelopoljskoj Bolnici

Petak, 28.02.2020 | 16:43

U bjelopoljskoj Opštoj bolnici realizovan projekat adaptacije Operacionog bloka i jedinice za intenzivnu njegu u vrijednosti od 70.000 eura, koji je finansiransirala Turska agencija za međunarodnu saradnju i koordinaciju TIKA.  

Zbog koronavirusa: Privremeno se OBUSTAVLJAJU letovi ka Milanu i Bolonji

Petak, 28.02.2020 | 16:15

Letovi iz Crne Gore prema sjeveru Italije, odnosno ka Milanu i Bolonji,  od subote 29. februara, privremeno se obustavljaju, u cilju sprječavanja širenja Korona virusa, saopštilo je Ministarstvo zdravlja.  

Marković: "Bugarska NE RAZUMIJE neevropsko ponašanje nekih susjeda prema CG"

Petak, 28.02.2020 | 16:09

Marković je istakao da je na sastancima bilo riječi i o onim pitanjima koja treba da unaprijede ekonomske odnose dvije države posebno o turizmu, energetici i poljoprivredi.  

Podgoričani uhapšeni zbog paljenja DVA automobila 2018. godine

Petak, 28.02.2020 | 16:01

Službenici kriminalističke policije Centra bezbjednosti Podgorica su sprovodeći proaktivne istražne aktivnosti u cilju rasvetljavanja teških krivičnih djela iz oblasti požara i eksplozija izvršenih u predhodnom periodu na teritoriji Opštine Podgorica rasvijetlili dva podmetanja požara na vozilima iz 2018. godine.