Ministarstvo unutrašnjih poslova (MUP) se povodom dvije prijave obratilo Republici Srbiji i Bosni i Hercegovini, ne bismo li dobili zvaničnu informaciju da li su određena lica upisana u biračke spiskove ovih država. Do dana dostavijanja ovog odgovora MUP nije dobio predmetnu informaciju, saopštio je ministar unutrašnjih poslova Danilo Šaranović odgovarajući na poslanička pitanja.

Foto: Skupština Crne Gore/M.Matković

To, kako je dodao, vjerovatno nije učinjeno iz razloga što dostavljanje ovih podataka nije u skladu sa njihovim pravnim poretkom, odnosno sa Zakonom o zaštiti podataka o ličnosti, što su, prema riječima Šaranovića, ovom organu ovih država više puta ponovili.

"Koliko duplih birača iz Srbije i iz Bosne i Hercegovine, koji su nelegalno upisani u birački spisak Crne Gore ste uspjeli da identifikujete, bilo po osnovu sopstvene inicijative (MUP) ili na bazi prijava NVO i drugih subjekata, te koliko postupaka brisanja ste pokrenuli, odnosno koliko nelegalno upisanih birača izbrisali iz biračkog spiska, tokom Vašeg mandata ministra unutrašnjih poslova." - bilo je pitanje šefa Kluba poslanika Demokratske partije socijalista (DPS) Adrije Nikolića.

Šaranović je u odgovoru naveo da je na izborima održanim 2020. godine u birački spisak bilo upisano 540.026 punoljetnih lica.

"Prema popisu stanovništva iz 2011. godine Crna Gora je imala 620.029 stanovnika. Ukupan broj stanovnika se odnosi i na punoljetna i na maloljetna lica. Na izborima održanim 2023. godine u birački spisak je 542.468 punoljetnih lica. Po popisu stanovništva iz 2023. godine Crna Gora ima 623.633 stanovnika, od toga 78% punoljetnih, odnosno 486.433. Razlika u povećanju broja lica upisanih u birački spisak između dva izborna ciklusa je zanemarljiva, 2442 lica, i ukazuje da se dominantno odnosi na ona lica koja su biračko pravo stekla sticanjem punoljetstva, što navodi na zaključak da su od 2020. godine biračko pravo sticala samo ona lica koja su to pravo stekla u skladu sa zakonom, dok se postavlja pitanje da li je tako bilo prije 2020. godine" - dodao je.

Da bi lice bilo upisano u birački spisak, podsjetio je, potrebno je da ispunjava sljedeće uslove: da ima crnogorsko državljanstvo, da ima navršenih osamnaest godina života, te da ima najmanje dvije godine prijavljeno prebivalište u Crnoj Gori.

"Shodno zakonskim odredbama, iz biračkog spiska se brišu isključivo lica koja su izgubila biračko pravo: smrću, gubitkom crnogorskog državljanstva i odjavom prebivališta iz Crne Gore. Ministarstvo unutrašnjih poslova je do sada postupalo po više prijava: Uoči održavanja lokalnih izbora u opštini Nikšić 2021. godine, portal „Standard“ dostavio je spiskove lica koja su upisana u birački spisak koji se vodi za opštinu Nikšić, a koja se nalaze i u biračkom spisku Republike Srbije. Nakon toga, ovo Ministarstvo je posredstvom MVP-a spiskove dostavilo nadležnim organima Republike Srbije, na izjašnjenje, odnosno dostavljanje podataka da li su navedena lica upisana u birački spisak Republike Srbije, te da li imaju prijavljeno prebivalište u Srbiji." - stoji u odgovoru Šaranovića.

Dostavljen je, kako tvrdi, odgovor Ministarstva unutrašnjih poslova Republike Srbije, 14. juna 2021. godine, kojim su obavijestili da je po pregledu Zakona o zaštiti podataka o ličnosti, koje se odnosi na spisak o državljanima prijavljenih iz Crne Gore – nevedena lica nemaju prebivalište u Srbiji.

"Spisak je takođe posredstvom MVP-a proslijeđen Republici Srbiji i BiH. Od strane Ministarstva vanjskih poslova Republike Srbije dostavljeno je obavještenje istog sadržaja kao prethodno, dok su od nadležnog organa BiH pristigli podaci za određeni mali broj lica sa spiska, ali isključivo za lica koja su državljanstvo BiH stekla prije 2006. godine." - dodao je.

Ministar navodi i da je Centar za demokratsku tranziciju (CeMI) do navedenih podataka došao na način što je nakon odobrenog uvida u birački spisak koji se vodi za opštinu Herceg Novi, isti provjeravao unosom matičnog broja na zvanične portale Republike Srbije i BiH.

"Na pres konferenciji 25. septembra 2024. godine, uoči prijevremenih lokalnih izbora u Podgorici, predsjednik Vaše partije izjavio je da posjeduje spisak od 3300 lica za koja se sumnja da ostvaruju biračko pravo u Srbiji, Bosni i Hercegovini i Crnoj Gori i istakao da će ga dostaviti Ministarstvu unutrašnjih poslova Crne Gore. Predmetni spisak lica nije dostavljen nakon pres konferencije, već nekoliko dana nakon nje, odnosno u subotu tokom izborne ćutnje, kada je šef Centra bezbjednosti Podgorica saopštio da ipak ne raspolaže sa spiskom od 3300 lica, već sa spiskom od 2300 lica, za koje bez ijednog dostavljenog dokaza tvrdi da su upisani u biračke spiskove drugih država. Bez obzira što ste spisak dostavili šest sati pred početak izbornog dana, Ministarstvo unutrašnjih poslova je pristupilo provjeri svih upisa za lica sa spiska i utvrdilo da nije bilo ni 3300, ni 2300, nego 1910 lica, od kojih je 1905 upisano za vrijeme Vaše vlasti a 0 birača za vrijeme 44. Vlade Crne Gore." - rekao je Šaranović.

Vjerovatno je, dodaje, to bio razlog zbog kojeg ste spisak lica dostavili nakon zaključenja biračkog spiska i šest sati prije početka izbornog dana, kada intervencije u biračkom spisku nijesu moguće.

Obraćajući se Nikoliću, Šaranović je rekao da je decembra 2020. godine Područna jedinica za građanska stanja i lične isprave Nikšić dostavila je spisak sa 206 imena lica "za koja sumnjate da su upisana u birački spisak i druge države".

"Takođe, predmetni spisak ste dostavili nakon zaključenja biračkog spiska. Provjerom u evidencijama ovog Ministarstva utvrđeno je da je od 206 lica njih 186 upisano u birački spisak u periodu od 21.01.2015. godine do 04.12.2020. godine, od čega su 164 lica upisana u birački spisak na dan 21.01.2015. godine, kada je Ministarstvo unutrašnjih poslova preuzelo vođenje biračkog spiska i ponovo ću Vas podsjetiti – period u kom ste vi vršili vlast, dok su 22 lica upisana nakon tog datuma do 04.12.2020. godine. Nakon 04.12.2020. godine 20 lica upisano je u birački spisak u skladu sa zakonom, većinom zbog sticanja punoljetstva, od toga 5 lica u mandatu 44. Vlade. Podsjećuju Vas da ste u periodu kada ste vršili vlast tvrdili da Crna Gora ima tačan i ažuran birački spisak i da se isti vodi u skladu sa zakonom i Ustavom Crne Gore." - dodao je.

Imajući u vidu mišljenje Agencije za zaštitu ličnih podataka godine u kom se navodi da provjera da li se birač koji je upisan u birački spisak Crne Gore istovremeno nalazi u biračkom spisku Bosne i Hercegovine dostupnom na javnom portalu www.izbori.ba i biračkom spisku Republike Srbije dostupnom na javnom portalu upit.birackispisak.gov.rs kao i drugih država čiji je birački spisak dostupan javnosti, nije u saglasnosti sa Zakonom o zaštiti podataka o ličnosti. Jasno je da ni Vaše partijske provjere putem ovih portala, odnosno na lica koja ste dostavili MUP-u ili bilo koja druga lica, nijesu zakonite.

S tim u vezi, Ministarstvo unutrašnjih poslova se i povodom ove dvije prijave obratilo Republici Srbiji i Bosni i Hercegovini, ne bismo li dobili zvaničnu informaciju da li su ova lica upisana u biračke spiskove ovih država. Do dana dostavijanja ovog odgovora MUP nije dobio predmetnu informaciju. Vjerovatno iz razloga što dostavljanje ovih podataka nije u skladu sa njihovim pravnim poretkom, odnosno sa Zakonom o zaštiti podataka o ličnossti, što su ovom organu ovih država više puta ponovili. Kijučno pitanje, poslaniče Nikolić, je zašto ovom organu nijeste dostavili dokaze o eventualnom upisu ovih lica u biračke spisakove drugih države, već samo tvrdnju da naznačena lica nisu upisana samo u birački spisak Crne Gore.

Podsjetiću Vas i na to da je do 2020. godine Vaš politički subjekt vršio vlast i imao punu kontrolu nad biračkim spiskom, tako da postavljeno pitanje tumačim kao posljedicu iskustva i ustaljenih praksi iz tog perioda - naveo je Šaranović u odgovoru poslaniku Nikoliću.