Povodom 17. decembra – Međunarodnog dana borbe protiv nasilja nad osobama koje se bave seksualnim radom, iz NVO Juventas upozorili su da su ove osobe u Crnoj Gori i dalje izložene sistemskoj diskriminaciji, visokom nivou nasilja i gotovo potpunoj institucionalnoj nevidljivosti.

Foto: NVO Juventas

Kako navode, istraživanja pokazuju da se osobe koje se bave seksualnim radom suočavaju sa izrazito visokom socijalnom distancom i da spadaju među društvene grupe koje opšta populacija najteže prihvata. Takav položaj, ističu, direktno utiče na njihovu ličnu bezbjednost, mentalno zdravlje i pristup osnovnim pravima.

Podaci Instituta za javno zdravlje Crne Gore, prikupljeni 2022. godine u saradnji sa Juventasom, pokazuju da je više od polovine osoba koje se bave seksualnim radom tokom života doživjelo neki oblik nasilja, dok je više od trećine bilo izloženo nasilju u posljednjih godinu dana.

Uprkos tome, svega 12,8 odsto ovih osoba obratilo se institucijama za pomoć, što, prema ocjeni Juventasa, ukazuje na duboko nepovjerenje u sistem i osjećaj da zaštita nije dostupna.

Dodatnu zabrinutost izazivaju rezultati istraživanja javnog mnjenja koje je ova organizacija sprovela krajem 2023. godine. Gotovo četvrtina ispitanih građana (25,9 odsto) smatra da policija ne treba da štiti osobe koje se bave seksualnim radom u slučaju nasilja, dok više od polovine (50,6 odsto) podržava njihovo kažnjavanje.

Iz Juventasa navode da ovakvi stavovi odražavaju snažne moralne i kulturne predrasude koje normalizuju nasilje, obeshrabruju obraćanje institucijama i dodatno produbljuju društvenu isključenost.

Ističu i da je institucionalna podrška izrazito ograničena, te da se zdravstveni i socijalni sistemi često doživljavaju kao nedovoljno dostupni i senzibilisani, naročito u oblasti mentalnog zdravlja i socijalne zaštite. U praksi, osobe koje se bave seksualnim radom najčešće se oslanjaju na neformalne mreže, dok jedinu kontinuiranu podršku pruža civilni sektor, kroz Juventasov drop-in centar.

Zbog toga iz ove organizacije pozivaju na hitno pokretanje mehanizama za sprečavanje fizičkog, institucionalnog i psihološkog nasilja, naglašavajući da nasilje nad osobama koje se bave seksualnim radom nije izolovan fenomen, već posljedica društvene stigme i izostanka sistemske zaštite.

Juventas je predložio niz mjera, uključujući pokretanje nacionalnih kampanja protiv stigme i nasilja, obuke za zaposlene u institucijama, uvođenje jasnih protokola protiv diskriminacije, jačanje zdravstvenih i socijalnih usluga, kao i razmatranje modela dekriminalizacije i regulacije seksualnog rada u skladu sa međunarodnim preporukama.