Evropska komisija ima na raspolaganju protivmjere ako američka administracija ostvari prijetnje i nametne dodatne carine pojedinim članicama Evropske unije, izjavio je portparol Komisije Olof Gil, ali i naglasio da su evropske institucije “uzdržane” i da se zalažu za konsultacije.

Foto: Ilustracija/ Pixabay

“Imamo sredstva na raspolaganju i spremni smo da ih upotrijebimo kako bismo zaštitili naše ekonomske interese”, izjavio je Gil, dodajući da se EU zalaže za konsultacije umjesto eskalacije.

Potvrdio je da je evropska strana “u stalnim konsultacijama sa američkom stranom”, na svim nivoima, uključujući i politički, kako bi se na odgovoran način pronašlo rješenje, prenosi RSE.

Potpredsjednik Evropske komisije Stefan Sežurne ocijenio je da je prijetnja američkog predsjednika Donalda Trampa o uvođenju dodatnih carina evropskim zemljama “školski primjer prisile”.

“Ono što doživljavamo jeste školski primjer prisile. Možda je prvi korak za Evropsku komisiju da prepozna da se trgovinski instrument, u ovom slučaju carine, koristi kako bi se ucijenilo da odustanemo od Grenlanda. Ovo je danas školski slučaj, a definicija prisile je vrlo jasna u evropskim tekstovima”, rekao je Sežurne za francuski radio.

Pokretanje evropskog “instrumenta protiv prisile” zatražio je francuski predsjednik Emanuel Makron neposredno nakon što je američki predsjednik najavio da će uvesti carine pojedinim evropskim državama jer su se javno usprotivile njegovim nastojanjima da preuzme kontrolu nad Grenlandom i poslale vojno osoblje na ostrvo u znak podrške Danskoj i prisustvu NATO-a.

Riječ je o instrumentu Evropske unije u oblasti trgovinske i spoljne politike koji omogućava EU da odvraća, reaguje i suprotstavi se ekonomskoj prisili trećih zemalja prema cijeloj Uniji ili njenim državama članicama. Instrument je stupio na snagu u decembru 2023. godine, ali do sada nijednom nije aktiviran.

Na meti američkog predsjednika nalazi se osam evropskih država: Danska, Finska, Francuska, Njemačka, Holandija, Norveška, Švedska i Velika Britanija.

Te zemlje su 18. januara izašle sa zajedničkim saopštenjem u kojem su ocijenile da “prijetnje carinama potkopavaju transatlantske odnose i nose rizik opasne silazne spirale”.

O krizi u odnosima EU i Sjedinjenih Američkih Država zbog Grenlanda šefovi država i vlada raspravljaće na hitnom samitu koji je sazvao predsjednik Evropskog savjeta Antonio Košta, a koji će biti održan u četvrtak, 22. januara.

 EU ima na raspolaganju paket protivmjera

U slučaju da diplomatija ne urodi plodom, Evropska unija bi mogla da oživi paket kontracarina u vrijednosti od 93 milijarde eura, usmjeren na listu američkih industrijskih i poljoprivrednih proizvoda obuhvaćenih hitnim mjerama – od jahti do soje.

Paket je pripremljen prošlog proljeća, nakon što je američki predsjednik u aprilu predstavio sveobuhvatne carine. Te mjere su privremeno suspendovane nakon što su američki predsjednik Donald Tramp i predsjednica Evropske komisije Ursula fon der Lajen postigli dogovor o trgovinskim odnosima.

Portparol Evropske komisije potvrdio je u ponedjeljak da suspenzija paketa automatski ističe 6. februara, što znači da će kontracarine stupiti na snagu narednog dana, osim ukoliko EU ne odluči da suspenziju produži.

Njemački ministar finansija Lars Klingbajl  poručio je da Evropljani neće dozvoliti da budu ucjenjivani i upozorio da Evropska unija ima “širok spektar opcija” za odgovor na Trampove prijetnje.

“U Evropskom parlamentu imamo carinski sporazum koji mora biti ratifikovan i o kojem tek treba da se odluči. Za sada je na čekanju. U Evropskoj uniji smo usvojili protivmjere koje ne mogu biti produžene i koje bi mogle stupiti na snagu početkom februara”, izjavio je njemački ministar finansija uoči sastanka ministara nadležnih za ekonomska i finansijska pitanja.

On je istakao da se mjere sada moraju analizirati i pripremiti u slučaju da predsednik Tramp uvede carine, ali je dodao da i dalje vjeruje u dijalog sa Sjedinjenim Američkim Državama.

“Ne želimo eskalaciju, ne tražimo eskalaciju, ali smo spremni za trenutak kada do nje dođe”, poručio je Klingbajl.

Njemački ministar obratio se novinarima zajedno sa francuskim kolegom Rolandom Leskirom, koji je ocijenio da Evropljani danas žive “na nepoznatoj teritoriji”.

“Nikada ranije nismo bili svjedoci onoga što se sada dešava. Saveznik i prijatelj star 250 godina razmatra uvođenje carina. Ne volimo carine, ali nam se naročito ne dopada njihova upotreba kao geopolitičkog oružja”, rekao je francuski ministar.

On je dodao da Evropa mora biti snažna i obezbijediti da iznijete pretnje ne postanu stvarnost.

“Da bismo to postigli, moramo pokazati da smo spremni da koristimo sve instrumente koji su nam na raspolaganju – bilo da su to carine, trgovinski sporazumi ili mjere protiv ekonomske prisile”, naglasio je Leskir.

Francuski ministar je potvrdio da se intenzivno radi sa ostalim državama članicama uoči samita zakazanog za 22. januar, kako bi Evropska unija izašla sa jedinstvenim stavom o američkim tarifama.