Smrt Đorđa Armanija, a potom i Valentina Garavanija, u razmaku od svega nekoliko mjeseci, zatvorila je jedno od najvažnijih poglavlja u istoriji italijanske i svjetske mode. Dva imena koja nikada nisu bila rivali, već su predstavljala dva različita pogleda na eleganciju. Njihov odlazak ostavlja pitanje koje danas prevazilazi samu modu: šta ostaje od italijanske mode bez svojih najvećih stvaralaca?

Foto: Ilustracija/ Pixabay

Osamdesetih godina prošlog vijeka svijet je bio opčinjen Italijom. Milano je postao nova prijestonica mode, ispred Pariza i Londona. U prvom planu bila su velika imena: Armani, Valentino, Prada, Krizia, Missoni, Versace, Gucci, Dolce i Gabbana. Logo je postao simbol statusa, a moda moćan kulturni i ekonomski jezik.

„Elegancija nije u tome da budete primijećeni, već da ostanete zapamćeni – to je ono što sam naučio u mom Milanu osamdesetih godina“, govorio je Đorđo Armani.

„Moda pripada ljepoti. Moda mora da se sanja. Bez sna, nema ljepote“, smatrao je Valentino Garavani.

Armanija su zvali Kralj Armani. On je redefinisao savremenu ženu kroz tihu, racionalnu eleganciju namijenjenu svijetu rada i moći. Valentina su zvali Imperator i ostao je vjeran snu, glamuru i ceremoniji. Dva stila, jedan ideal – moda kao umjetnost. Dva umjetnika koja nikada nisu bila rivali. Njihovim odlaskom Italija ne gubi samo dizajnere, već autore – ljude koji su lično garantovali identitet brenda.

„Ostaje riječ koju smo često slušali: ljepota. Ljepota stvara ljepotu, ljepota koja pomaže i stvara kulturu“, naglašava Đankarlo Đameti, Valentinov dugogodišnji partner.

Istovremeno, italijanska modna industrija suočava se s ozbiljnom ekonomskom krizom. U prvih osam mjeseci 2025. godine proizvodnja u sektoru tekstila, odjeće i kože pala je za 6,6 odsto, znatno više od prosjeka italijanske industrije.

Ukupan promet modne industrije iznosi 92,9 milijardi eura, ali bilježi pad od tri odsto u odnosu na prethodnu godinu. Izvoz opada, naročito prema zemljama van Evropske unije, dok uvoz, posebno iz Kine, raste.

Kriza ima i visoku društvenu cijenu. U drugom kvartalu 2025. zatvoreno je više od hiljadu modnih preduzeća, uglavnom zanatskih. U prosjeku, jedanaest firmi dnevno prestaje s radom. Ipak, Italija ostaje lider evropske mode sa 461.000 zaposlenih, što čini 27 odsto ukupne radne snage u modnoj industriji Evrope.

Danas se svijet u Rimu oprašta od Valentina. Njegov odlazak, kao i odlazak Armanija, ne mora značiti kraj italijanske mode, ali označava kraj epohe u kojoj su stil, vizija i autorstvo dolazili iz jednog imena i jednog potpisa.

Italijanska moda danas traži novi put. Pitanje je samo jedno: hoće li budućnost donijeti nove autore ili samo nove menadžere stila?