Crnogorski elektroprenosni sistem (CGES) nastavlja decenijsku praksu guranja visokonaponskih projekata u naseljenim mjestima i turističkim regijama, bez informisanja javnosti i bez smislenih konsultacija sa lokalnim zajednicama kojima gigantski dalekovodi i visokonaponske žice prolaze iznad kuća i preko imanja, navodi se u saopštenju Građanske inicijative (GI) “Spasimo Brezna”.

Foto: GI "Spasimo Brezna"

“Mještani više sela u Pivi ostali su zatečeni i šokiriani informacijom koju su slučajno dobili – da CGES priprema projekat izgradnje međunarodnog dalekovoda 400kV Brezna – Crkvičko Polje – Sarajevo sa trafostanicom 400/220kV Crkvičko Polje, koji treba da prođe kroz više naseljenih mjesta u Pivi, od Brezana do Crkvičkog Polja i do granice sa Bosnom i Hercegovinom”, kazali su iz GI “Spasimo Brezna”.

Mještani Brezana, zajedno sa mještanima drugih sela na liniji dalekovoda, navode da je CGES na svom sajtu, svega devet dana ranije, zakazao navodne javne konsultacije povodom ovog projekta za četvrtak, 19. februar u 11 časova u Plužinama.

To, kako dodaju, ukazuje na očiglednu namjeru da se što manje zainteresovanih tamo i pojavi.

Kako dalje navode u saopštenju, na pisani zahtjev CGES-u da se odlože ove konsultacije i zakažu nove u selima kuda je planirana trasa dalekovoda, da produže javnu raspravu i dostave dokumentaciju o projektu, CGES je prvo pokušao da potpuno ignoriše, a potom i – odbio sve zahtjeve.

“Ovo obavještenje smo slučajno vidjeli na sajtu CGES-a, a objavljeno je 10. februara, samo devet dana, od čega šest radnih, prije navedenih konsultacija. Radi se o ogromnom, transnacionalnom projektu 400 kV koji može trajno da utiče na naše kuće, imanja, zdravlje i razvoj ruralnog turizma, kome smo posvećeni a koji se promoviše kao strateško opredjeljenje Opštine Plužine i cijele Pive. Niko od ljudi na predloženoj trasi nikada nije bio informisan o postojanju ovog projekta, a isti princip “informisanja javnosti” je bio i kod drugih projekata koje je realizovao CGES. Zimski period, radni dan, radno vrijeme, objava sakrivena na sajtu CGES-a koji čitaju samo oni u CGES-u”, navode iz GI “Spasimo Brezna”.

Pojašnjavaju da su apel za odlaganje javnih konsulacija i dostavljanje dokumentacije uputili CGES-u 12. februara, te da ih CGES nije udostojio ni odgovora, sve dok nisu poslali urgenciju, i upoznali EU Delegaciju u Crnoj Gori, Evropsku komisiju, WBIF (Western Balkans Investment Framework) koji je odobrio grant za pripremu tehničke dokumentacije.

“Potpuno ignorisanje je decenijski obrazac odnosa CGES-a prema lokalnim zajednicama i njihovoj imovini i njihovim životma. Isto je bilo u slučaju dalekovoda 400kV Lastva Pljevlja, koji nam je prošao iznad kuća i kada su krijući, na privatna imanja, postavljali ogromne stubove dalekvoda, bez znanja vlasnika. Isto su uradili i u slučaju planiranja gradnje 400kV trafo stanice u centru sela Gornja Brezna, koje je jedino selo u Pivi koje se snažno razvija, gdje se mladi ljudi doseljavaju i grade turističke objekte. Ova trafostanica je planirana za centar međunarodnog energetskog čvorišta i čvorišta za obnovljive izvore energije. Ovakva čvorišta se u civilizovanom svijetu grade na otvorenim morima ili u kompletno pustim regionima, gdje ne ugrožavaju ni ljude ni prirodu”, navode iz GI “Spasimo Brezna.

Samo u Crnoj Gori je moguće, kako dodaju, da državna energetska kompanija, uz podršku države, gura ovakav projekat u centru turističkog mjesta i turističkog regiona, po cijenu opstanka, života i zdravlja cijele ljudske zajednice.

Podsjećaju da su otkrili brojne nezakonitosti, kršenje procedura i nezakonite uticaje u slučaju projekta Trafostanice Brezna 400kV.

“Jedna od nezakonitosti, možda čak ne i najveća, ali najskandaloznija s aspekta svakog građanina i vlasnika imovine koja bi im se mogla naći na putu, je da su u projektnoj dokumentaciji za EBRD – Evropsku banku za obnovu i razvoj (The European Bank for Reconstruction and Development), falsifikovali činjenice i naveli da u krugu od 2 km od planirane lokacije za trafostanicu “nema nijedan stambeni niti poslovni objekat” iako ih, samo u tom krugu, ima više od 150. Kada smo ovaj podatak, koji je inače javan, i nalazi se na sajtu EBRD, objavili u crnogorskim medijima, obrušili su se nas javnim optužbama da smo državni neprijatelji i da rovarimo protiv države i njih kao ugledne kompanije”, navode u saopštenju mještani.

Podsjećaju da su, povodom žalbe mještana Brezana EBRD-u, aktivirani nezavisni IPAM i OCCO mehanizmi banke, te da su ovi postupci u toku, i da mještani očekuju da će EBRD, Evropska komisija (EK) i druge kredibilne i relevantne međunarodne adrese uvažiti više nego ozbiljne argumente i dokaze da gradnja ogromnog i međunarodno značajnog energetskog čvorišta na lokaciji u Breznima, može imati nesagledive posljedice, ne samo po Crnu Goru, već i po region i Evropu.

Pozivaju CGES da, kako kažu, počne da planira i radi u skladu sa Ustavom, zakonima, međunarodnim konvencijama i u skladu sa visokim standardima donatora koji obezbjeđuju grantove za njihove projekte, kao što je WBIF.

“Naš cilj nije da blokiramo razvoj, nego da se o lokacijama i rješenjima za ovako kritičnu infrastrukturu odlučuje transparentno, uz poštovanje zakona i međunarodnih standarda, i uz stvarno uvažavanje ljudi koji ovdje žive. Razvoj energetske infrastrukture ne smije biti na uštrb života i opstanka cijelih ljudskih zajednica i sela koja oživljavaju. Ukoliko se radi stručno, časno i pošteno, i u interesu države i građana, uvijek je moguće pronaći optimalna održiva rješenja“, poručuje GI „Spasimo Brezna“.