Povlašćenim proizvođima električne energije iz obnovljivih izvora energije (OIE) od 2014. pa zaključno sa 2025. godinom isplaćeno je 104,6 miliona po osnovu podsticaja.

Foto: Vlada Crne Gore, arhiva

Podsticaji za OIE plaćaju se preko računa za struju – stavke OIE1 i OIE2. Ovaj novac je isplaćen za 26 povlašćenih proizvođača, koji gazduju sa 39 objekata.

Najviše novca isplaćeno je vlasnicima vjetroelektrana (VE) – 73,1 miliona, vlasnicima mini-hidroelektrana (mHE) 30,7 miliona, a vlasnicima solarnih elektrana (SE) 795 hiljada eura. To pokazuju podaci Crnogorskog operatora tržišta električne energije (COTEE) dostavljeni "Danu".

Vlasnicima VE "Krnovo", firmi Krnovo grin enerdži isplaćeno je najviše novca – 58,1 milion eura. Na Krnovu se proizvodi električna energija od novembra 2017. godine. Druga vjetroelektrana, "Možura", do sada je koštala građane i privredu 15 miliona eura. "Možurom" gazduje firma Možura vind park, a cijeli projekat će se narednih mjeseci naći pod lupom Skupštine, koja je formirala Anketni odbor i otvoriće istragu o cijelom postupku koji je doveo do davanja koncesije za vjetroelektranu "Možura". Vjetroelektrana u opštini Bar počela je sa radom krajem 2019. godine, a na otvaranju su bili tadašnji premijeri Crne Gore i Malte, Duško Marković i Džozef Muskat.

Kada su u pitanju mini-hidroelektrane, vlasnici su uglavnom povezani sa DPS-om, koji je sa koalicionim partnerima vršio vlast u Crnoj Gori decenijama. Najviše mini-elektrana ima Hidroenergija Montenegro, osam, i za njih je od 2014. godine dobila skoro 10 miliona. Vlasnik 60 odsto udjela u toj kompaniji je Ranko Radović, a 40 odsto Oleg Obradović, preko firme Hemera kapital. Mini-hidroelektrane ove kompanije, koje su u opštini Berane, više nisu u sistemu podsticaja, već struju prodaju na tržištu. Najviše podsticaja su dobili za proizvodnju struje u mHE "Bistrica" – 3,75 miliona. Mini-elektrana "Orah" koštala je građane i privredu 1,53 miliona, mHE "Šekular" 1,49, a mHE "Rmuš" malo preko milion eura. Ostale mHE dobile su ispod milion eura podsticaja.

Za mHE Blaža Đukanovića 402,8 hiljada subvencija

Firma BB hidro, čiji je suvlasnik Blažo Đukanović, dobila je za mHE "Bistrica Lipovska" 402,8 hiljada podsticaja.

Đukanović je sin bivšeg predsjednika DPS-a i države Mila Đukanovića. Vlasnik drugih 50 odsto vlasništva u firmi BB hidro je Ivan Burzanović.

Mini-hidroelektrana "Bistrica Lipovska" se nalazi u opštini Kolašin.

Firma Kronor je za dvije mHE u opštini Plav dobila 4,89 miliona. Za mHE "Jara" dobili su 2,8 miliona podsticaja, a za mHE "Babino polje" 2,1 milion. Većinski vlasnik Kronora je firma Kroling, kojom gazduje Željko Mišković.

Igma enerdži je za dvije mHE u opštini Andrijevica dobila 3,34 miliona. Za mHE "Bradavec" dobili su 2,3 miliona podsticaja, a za mHE "Piševska" milion eura. Vlasnik Igme enerdži je Igor Mašović, rođeni brat nekadašnjeg predsjednika Opštine Andrijevica.

Mašović ima i trećinu udjela u firmama Small hydro power Mojanska i Small hydro power Kutska, koje su za ukupno pet mHE dobile skoro pet miliona podsticaja. Small hydro power Mojanska je za tri mHE dobila 3,14 miliona podsticaja, a Small hydro power Kutska 1,82 miliona za dvije mini-elektrane. Za mHE "Mojanska 1" dobili su 1,5 miliona podsticaja, a za "Kutska 1" 1,13 miliona.

Solarne elektrane finansirane sa 794.700 eura

Za pet vlasnika solarnih elektrana (SE) isplaćeno je 794,7 hiljada eura podsticaja, pokazuju podaci COTEE-a.

Najviše novca isplaćeno je firmi Eko-solar sistem 299 hiljada za SE DG. Za SE Bar kod, firmi Bar kod isplaćene su 275,2 hiljade, DOO Invikta za SE Invikta 177,2 hiljade, Alijansu za SE Alijans 38,4 hiljade, a Fudbalskom savezu za SE FSCG skoro pet hiljada.
Preko milion eura podsticaja plaćeno je za mHE "Vrelo", vlasništvo firme Sinerdži, i mHE "Bistrica Majstorovina", firme Hidro Bistrica. Za mHE "Vrelo" plaćena su 1,33 miliona podsticaja, a za "Bistrica Majstorovina" 1,95 miliona.

Podsticaje za povlašćene proizvođače plaćaju građani, privreda i država. U početku su stavku OIE na računima za struju plaćali isključivo građani i privreda, da bi kasnije i država preuzela na sebe dio tereta. Doduše, to plaćaju iz budžeta, koji pune građani i privreda.