Govor mržnje u regionu Zapadnog Balkana sve češće postaje normalizovan u javnom prostoru, dok nedostatak medijske pismenosti dodatno otežava njegovo prepoznavanje i suzbijanje, saopšteno je iz Centra za građansko obrazovanje (CGO).

 

Foto: CGO

“Potreban je kontinuiran i koordinisan pristup u suprostavljanju štetnim narativima, smanjenju društvenih podjela i osiguranju uslova da mediji služe javnom interesu, ocijenjeno je na panelu Govor mržnje i medijska pismenost, koji je CGO organizovao tokom događaja koji je okupio predstavnike organizacija sa Zapadnog Balkana čiji su projekti podržani kroz program ’Unaprijeđenje medijske i informativne pismenosti za demokratsko angažovanje – MedIA-Lit’”, navodi se u saopštenju koje potpisuje Željka Zvicer, saradnica na programima.

Kako su kazali iz CGO, fokus je bio na sve izraženijem govoru mržnje u javnom prostoru, slabostima institucionalnih odgovora i značaju jačanja medijske pismenosti kao ključnog alata za suprotstavljanje štetnim narativima, a u sadržajnom razgovoru su učestvovali predstavnici nevladinih organizacija, fondacija i medija iz Crne Gore, Albanije, Bosne i Hercegovine, Sjeverne Makedonije i Srbije.

“Zajednička nit bili su zabrinjavajući trendovi koji svoju refleksiju imaju kroz političke pritiske na medije i kritičare, širenje dezinformacija, normalizaciju govora mržnje i lošu zaštitu novinara i drugih javnih aktera”, dodaju iz CGO.

Predsjednica Centra za istraživačko novinarstvo iz Podgorice, Milka Tadić-Mijović, naglasila je da su neriješeni napadi na novinare među najozbiljnijim problemima u medijskom sektoru u Crnoj Gori, a podsjetila je na ubistvo Duška Jovanovića i ranjavanje Olivere Lakić.

“Novinari su izloženi pritiscima i zastrašivanju od strane političkih struktura, a poseban problem predstavljaju neregistrovani onlajn portali koji šire dezinformacije i propagandu, čime se dodatno podriva povjerenje javnosti u medije“, ocijenila je Tadić-Mijović.

Maida Muminović, izvršna direktorica Fondacije Mediacentar iz Sarajeva, govorila je o problemima sa kojima se suočavaju mediji u BiH.

“To su snažni politički i ekonomski pritisci koji sužavaju prostor za nezavisno novinarstvo, politička instrumentalizacija medija i uvođenje restriktivnih zakonskih rješenja koja dodatno ograničavaju slobodu izražavanja i podstiču autocenzuru. Istovremeno, nedostatak transparentnosti u vlasništvu i finansiranju, kao i slabljenje profesionalnih standarda, doprinose nepovjerenju javnosti i udaljavanju medija od njihove osnovne uloge – služenja javnom interesu“, kazala je Muminović.

Na znažnu povezanost političkih i ekonomskih interesa sa medijskim vlasništvom u Albaniji ukazao je Diego Abedinaj, projektni koordinator Tirana centra za novinarsku izuzetnost (TCJE).

“Takva situacija stvara finansijsku zavisnost koja vodi autocenzuri i slabljenju uredničke nezavisnosti, dok politička polarizacija dodatno doprinosi normalizaciji govora mržnje u javnom prostoru. Na to se nadovezuje nedostatak medijske pismenosti, zbog čega publika ostaje ranjiva na manipulacije i dezinformacije“, naveo je on.

Kako ističu, slične trendove primjećuju i organizacije u Srbiji.

Ivana Lalić-Majdak, projektna koordinatorka fondacije „Pravo na sliku i reč“ iz Beograda, akcentovala je značajan rast govora mržnje i štetnih narativa u posljednjih godinu i po dana.

“Rodno zasnovani i etnički obrasci mržnje sve češće se koriste u napadima na studente, aktiviste, novinare i organizacije civilnog društva u Srbiji, dok regulatorni okvir često ne obezbjeđuje odgovornost za medije koji krše profesionalne i zakonske standarde“, upozorila je Lalić-Majdak.

Da je govor mržnje ozbiljan društveni problem i u Sjevernoj Makedoniji istakla je Biljana Bejkova, izvršna menadžerka NVO Info-centar iz Skoplja.

“Ovo je izraženo kada je usmjeren prema etničkim zajednicama, LGBTI+ osobama i ženama u javnom životu. Iako pravni okvir postoji, njegova primjena ostaje nedosljedna i uglavnom reaktivna. Bez snažnije institucionalne odgovornosti i sistemskog ulaganja u medijsku pismenost štetni narativi će nastaviti da produbljuju društvene podjele“, zaključila je Bejkova.

Panelisti, dodaju iz CGO, zajedno sa učesnicima koji su aktivno doprinijeli diskusiji, uz moderaciju Zvezdane Kovač, direktorke za strategiju i komunikacije u CGO-u, jasno su istakli da je borba protiv govora mržnje neodvojivo povezana sa razvojem medijske pismenosti, jačanjem profesionalnih standarda u medijima i povećanom odgovornošću institucija.

Naglašeno je da individualna inicijativa nije dovoljna, već da je ključna regionalna saradnja, intenzivna razmjena iskustava i sistemsko jačanje kapaciteta organizacija koje se bave unapređenjem medijskog okruženja.

“Program „MedIA-Lit“ sprovodi CGO, u partnerstvu sa Helsinškim odborom za ljudska prava iz Srbije (HCHRS), Helsinškim komitetom za ljudska prava iz Sjeverne Makedonije (MHC), Tirana Centrom za novinarsku izvrsnost iz Albanije (TCJE) i Atlantskom inicijativom (AI) iz Bosne i Hercegovine, uz finansijsku podršku Evropske unije i kofinansiranje Ministarstva regionalno-investicionog razvoja i saradnje sa nevladinim organizacijama Vlade Crne Gore”, zaključili su.