Crna Gora intenzivira borbu protiv kriminala nad divljim vrstama, koji sve češće poprima obilježja organizovanog kriminala i predstavlja ozbiljnu prijetnju biodiverzitetu. Kroz LIFE projekat “Wildlife Crime Academy”, po prvi put se uspostavlja sistemski pristup jačanju kapaciteta institucija za otkrivanje, dokazivanje i procesuiranje ovih krivičnih djela, uz snažnu međunarodnu saradnju i unaprijeđenu koordinaciju na terenu. To je saopšteno na pres konferenciji „Wildlife Crime Academy-jačanje institucionalnih kapaicteta za borbu protiv kriminala nad divljim životinjama“ koju je organizovao NVO Centar za zaštitu i proučavanje ptica.

 Foto: CZIP

Ministar ekologije, održivog razvoja i razvoja sjevera, Damjan Ćulafić, je istakao da Crna Gora prepoznaje ekološki kriminal i posvećena je njegovom suzbijanju kroz unapređenje zakonodavstva, jačanje institucionalnih kapaciteta, formiranje specijalizovanih timova, međunarodnu saradnju i aktivno uključivanje građana u zaštitu prirodnih resursa.

On je podsjetio i na odluku iz septembra 2025. godine o formiranju Operativnog tima za borbu protiv ekološkog kriminala, kao i na inicijativu potpredsjednika Vlade, Alekse Bečića, za formiranje specijalizovanog tima u okviru Sektora za borbu protiv kriminala, koji će se isključivo baviti ovom vrstom kriminala.

Posebno je istakao značaj platforme „Čuvaj da te čuva“, razvijene u saradnji sa Delegacijom Evropske unije u Crnoj Gori, koja građanima omogućava da prijave ekološki kriminal putem sajta cuvaj.me.

Ministarstvo je, kako je naveo, prepoznalo problem ilegalnog ubijanja, hvatanja i trgovine pticama, uključujući i korišćenje zabranjenih sredstava i organizovani lov bez dozvola.

“U tu svrhu izrađen je Nacionalni akcioni plan 2025–2030, sa ciljem smanjenja ilegalnih aktivnosti, stabilizacije populacija ugroženih vrsta i unapređenja zaštite ključnih staništa i migratornih koridora, uz dugoročni cilj smanjenja ilegalnog ubijanja i trgovine pticama za najmanje 50% do 2030. godine”, ISTIČE.

Naveo je da projekat Wildlife Crime Academy, u okviru kojeg je održana pres konferencija, predstavlja jedan od prvih LIFE projekata implementiranih u Crnoj Gori.

“Naša zemlja je, nakon 33 godine, postala potpisnica ovog programa, što omogućava pristup značajnim finansijskim sredstvima za unapređenje zaštite prirode“, istakao je Ćulafić.

Jovan Andevski iz Fondacije za zaštitu lešinara je koncept „WildLIFE Crime Academy“ ocjenio kao revolucionaran projekat usmjeren na jačanje kapaciteta za borbu protiv kriminala nad divljim životinjama. Istakao je zadovoljstvo napretkom koji je Crna Gora ostvarila u ovoj oblasti, naglašavajući da je uspostavljen nacionalni akcioni plan za borbu protiv ilegalnog ubijanja ptica, a da je već 12 profesionalaca učestvovalo na specijalizovanim obukama za istragu kriminala nad divljim životinjama u Španiji.

Prema njegovim riječima, u poređenju sa drugim evropskim državama, Crna Gora bilježi značajan napredak i pokazuje ozbiljan pristup ovom problemu. On je poručio da je kriminal nad divljim životinjama pitanje od šireg društvenog značaja, ističući da je očuvanje prirode direktno povezano sa zdravljem ljudi.

Jovana Janjušević, izvršna direktorica Centra za zaštitu i proučavanje ptica je navela da ljudske aktivnosti poput uništavanja staništa, prekomjernog lova, nekontrolisanog sakupljanja iz prirode i ilegalne trgovine i dalje predstavljaju ozbiljnu prijetnju divljim vrstama.

Krivolov, uključujući hvatanje ili ubijanje divljih životinja često ostaje neevidentiran, što otežava njegovo procesuiranje. Crna Gora, suočena sa ovim problemom, po prvi put sistemski pristupa borbi protiv kriminala nad divljim vrstama kroz Wildlife Crime Academy, projekat podržan LIFE grant šemom Evropske komisije.

“Borba protiv wildlife kriminala ne može biti odgovornost jedne službe – ona zahtijeva koordinaciju policije, tužilaštva i inspekcija. Upravo kroz ovaj program jača se ta saradnja i gradi sistem koji može efikasno da reaguje. Projekat jača kapacitete institucija – policije, tužilaštva, inspekcija i upravljača zaštićenih područja – da prepoznaju, dokumentuju i procesuiraju kriminal nad divljim vrstama kao krivično djelo“, istakla je Janjušević.

Obuke, dodaje, uključuju praktičan rad, simulacije stvarnih slučajeva i primjenu forenzičkih metoda, s posebnim fokusom na pravilno prikupljanje dokaza i efikasnu koordinaciju institucija.

“Poseban fokus stavljen je na pravilno prikupljanje dokaza i razumijevanje cijelog procesa – od terena do sudnice,osiguravajući da nijedan slučaj ne propadne zbog proceduralnih grešaka i da odgovorni budu adekvatno sankcionisani”, ističe.

Pridružujući se zemljama poput Gruzije, Slovenije, Kipra, Egipta i Tunisa, predstavnici crnogorskih institucija će steći specifična znanja od svojih kolega iz Španije koji su postavili temelje u ovoj oblasti.

“Do sada je 10 predstavnika najznačajnijih institucija u ovom lancu učestvovalo u dva modula ove obuke u Španiji, dok će u narednom periodu kolege iz Španije omogućiti tri treninga za 25 učesnika u Crnoj Gori kako bi se obuhvatio što veći broj učesnika na terenu. Programom su obuhvaćena tužilaštva, rendžerske službe Nacionalnih parkova, Uprava policije uključujući pograničnu policiju, CETI, Specijalna veterinarska laboratorija, ekološka inspekcija i inspekcija šumarstva, lovstva i zaštitu bilja. Program je dio šire evropske inicijative koji se sprovodi u devet zemalja i omogućava Crnoj Gori da usvoji standarde EU u borbi protiv ekološkog kriminala, što je posebno značajno za zaštitu prirode i evropske integracije“, kazala je Janjušević.

Naglasila je da bez primjene zakona nema zaštite prirode, a znanje, koordinacija i politička volja mogu napraviti stvarnu razliku.

Kao važan korak u jačanju zajedničkog odgovora na kriminal nad divljim životinjama i doprinos Ministarstva ekologije održivog razvoja i razvoja sjevera inicijativi Wildlife Crime Academy, u okviru događaja je potpisan je Manifesto za borbu protiv kriminala nad divljim životinjama.

Događaj je organizovan u okviru projekta „WildLIFE Crime Academy – Strengthening Institutional Capacities to Combat Wildlife Crime“, koji u Crnoj Gori sprovodi Centar za zaštitu i proučavanje ptica (CZIP) u saradnji sa Fondacijom za očuvanje lešinara (VCF), uz podršku Vlade Andaluzije (Junta de Andalucía). Projekat  kofinansiraju Evropska unija kroz LIFE program i Ministarstvo regionalno-investicionog razvoja i saradnje sa nevladinim organizacijama.