Od 1. januara ove godine u Sjedinjenim Američkim Državama na snazi je novi Zakon o nacionalnoj odbrambenoj autorizaciji (NDAA) za 2026. godinu, strateški dokument koji potvrđuje kontinuirano interesovanje Vašingtona za bezbjednosnu i institucionalnu stabilnost regiona zapadnog Balkana, uključujući i Crnu Goru.

Foto: Ilustracija/ Pixabay.com

Ovaj zakonski akt, usvojen u Kongresu krajem decembra prošle godine, ne predstavlja samo vojni budžet, već i okvir kroz koji se podržavaju demokratske reforme, jačanje vladavine prava i evroatlantske integracije, kroz različite vidove finansijske i institucionalne saradnje. Za državu koja se nalazi u procesu reformi, ovaj zakon dolazi kao važan signal političke i strateške podrške.

Upravo je ovaj zakon jedan od elemenata koji se u diplomatskim krugovima tumači kao ohrabrenje za nastavak crnogorskog puta ka Evropskoj uniji, što potvrđuje i pojačana diplomatska aktivnost iz Vašingtona.

– Nedavno usvojeni Zakon o nacionalnoj odbrambenoj autorizaciji uključio je odredbe koje podržavaju regionalnu ekonomsku i bezbjednosnu saradnju na Zapadnom Balkanu i podržavaju pristupanje zemalja zapadnog Balkana EU – što govori o širokom interesovanju Kongresa za ovaj region – kazala je nedavno u intervjuu za "Dan" američka kongresmenka Čeli Pingri.

Ona je dodala da u Kongresu postoji uvažavanje demokratskog napretka Crne Gore, njenog značaja kao NATO saveznika i važnosti nastavka evroatlantskih integracija.

Za crnogorsku javnost je značajno što se u američkom zakonskom okviru pitanja bezbjednosti i institucionalne stabilnosti povezuju sa napretkom u vladavini prava i borbi protiv organizovanog kriminala. Pingri naglašava da su rezultati u posljednjih pola godine vidljivi, te da je Crna Gora u tom periodu napravila značajan iskorak.

– Sama rezolucija naglašava napredak Crne Gore u rješavanju korupcije, jačanju krivičnog pravosuđa, borbi protiv transnacionalnog organizovanog kriminala i suprotstavljanju sajber napadima i dezinformacijama, uključujući i direktnu podršku američkog Stejt departmenta i Ministarstva pravde – pojasnila je Pingri.

Ona ističe da napredak u ovim oblastima predstavlja važan segment demokratske otpornosti koju Sjedinjene Države nastavljaju da podržavaju kroz institucionalnu saradnju.

Partnerstvo od 2006. godine

Dok NDAA za 2026. godinu definiše finansijske i strateške okvire, temelj vojne saradnje Vašingtona i Podgorice ostaje Program državnog partnerstva (SPP) sa Saveznom državom Mejn. Ovaj program, uspostavljen neposredno nakon obnove crnogorske nezavisnosti 2006. godine, prerastao je primarno vojne okvire. Kroz zajedničke vježbe i obuke, Nacionalna garda Mejna odigrala je ključnu ulogu u standardizaciji crnogorskih jedinica po NATO normama, ali i u jačanju kapaciteta za reagovanje u vanrednim situacijama. U diplomatskim krugovima Mejn se često opisuje kao ""crnogorski prozor u Vašington", jer predstavnici ove države u Kongresu tradicionalno važe za najaktivnije zagovarmike crnogorskih interesa na Kapitol hilu, što potvrđuje i trenutni zakonodavni okvir američkog budžeta.

Poruka koja stiže sa Kapitol hila ukazuje na kontinuitet američke podrške evroatlantskoj orijentaciji Crne Gore. Snažna dvostranačka podrška koju je novi zakon dobio u decembru prošle godine šalje signal da interesovanje za region zapadnog Balkana ima širi politički konsenzus u Sjedinjenim Državama.

– Postoji jasna dvostranačka podrška u Predstavničkom domu za evropski put Crne Gore – naglasila je Pingri, ukazujući na značaj takve podrške u kontekstu regionalne stabilnosti i reformskih procesa.

Osim političke podrške, zakon NDAA za 2026. godinu predviđa nastavak saradnje kroz Program državnog partnerstva između Nacionalne garde Mejna i Vojske Crne Gore. Pingri podvlači da ova partnerstva imaju praktičnu vrijednost i doprinose jačanju institucionalnih kapaciteta. U savremenom geopolitičkom okruženju, u kojem su izraženi različiti spoljni uticaji, ovakva vrsta saradnje predstavlja važan element unapređenja bezbjednosnog sistema.

– Kada Crna Gora napreduje, ona šalje širu regionalnu poruku da integracija u EU ostaje značajan odgovor na destabilizujuće pritiske – zaključila je kongresmenka u razgovoru za naš list.

Američka kongresmenka Čeli Pingri za "Dan": Crna Gora ima podršku SAD bez obzira ko je u Bijeloj kući

Činjenica da se Crna Gora i dalje pominje u kontekstu američkih bezbjednosnih i regionalnih politika ukazuje na to da se njen reformski proces prati u međunarodnim okvirima. Nastavak ove podrške u tekućoj godini biće povezan sa kapacitetom crnogorskih institucija da nastave reforme, jačaju vladavinu prava i održe stabilnost u skladu sa standardima koje podržavaju međunarodni partneri.