Tetovaže su, između ostalog, široko rasprostranjen oblik ličnog izražavanja, ali njihov uticaj na organizam daleko je složeniji nego što se na prvi pogled čini. Iako se generalno smatraju bezbjednim, naučna istraživanja sve više ukazuju da mastila za tetoviranje nijesu uvijek biološki neutralna.

Foto: Ilustracija/Pixabay

Kada se mastilo ubrizga u kožu, ono ne ostaje izolovano na mjestu primjene, već stupa u interakciju sa činiocima imunološkog sistema – procesom koji naučnici tek počinju detaljnije da razumiju.

Mastila za tetovaže predstavljaju složene hemijske mješavine koje sadrže pigmente, nosače tečnosti, konzervanse i nečistoće.

Značajan dio tih pigmenata prvobitno je razvijen za industrijsku upotrebu – poput boja za automobile, plastiku ili štampu – a ne za ubrizgavanje u ljudsku kožu.

Pojedina mastila mogu sadržati tragove teških metala kao što su nikl, hrom, kobalt, a ponekad i olovo, koji su poznati po tome da mogu izazvati alergijske reakcije i uticati na imunološku osjetljivost.

Takođe, prisutna su i organska jedinjenja poput azotnih boja i policikličnih aromatičnih ugljovodonika, od kojih neka mogu da se razgrade u potencijalno toksične ili kancerogene supstance.

Kako imuni sistem reaguje na tetoviranje

Sam proces tetoviranja podrazumijeva ubrizgavanje mastila u dermis, dublji sloj kože. Organizam te čestice prepoznaje kao strano tijelo, zbog čega imuni sistem pokušava da ih ukloni.

Međutim, čestice pigmenta su prevelike da bi bile potpuno eliminisane. Umjesto toga, one ostaju „zarobljene“ u ćelijama kože, što tetovaži daje trajnost.

Istraživanja pokazuju da dio mastila može da putuje kroz limfni sistem i da se akumulira u limfnim čvorovima – ključnim strukturama imunog odgovora.

Potencijalni uticaj na imuni odgovor

Nova istraživanja ukazuju da pigmenti iz tetovaža mogu uticati na aktivnost imunog sistema. Zabilježeno je da mastilo može da izazove upalu i da održava imuni sistem aktivnim nedjeljama nakon tetoviranja.

Postoje i nalazi koji ukazuju da prisustvo mastila na mjestu primjene vakcine može da promijeni imuni odgovor, uključujući i smanjenu reakciju na određene vakcine, poput onih protiv kovida-19.

Ipak, važno je naglasiti da ovo ne znači da su vakcine nebezbjedne, već da mastilo može uticati na složene mehanizme imunološke komunikacije u specifičnim uslovima.

Alergije, upale i dugoročni rizici

Najčešće dokumentovane posljedice tetoviranja su alergijske reakcije i hronične upale. Posebno su problematične crvene, žute i narandžaste boje, koje se češće dovode u vezu sa svrabom, otokom i stvaranjem granuloma.

Ove reakcije mogu da se pojave i mjesecima ili godinama nakon tetoviranja, a hronična upala se povezuje sa oštećenjem tkiva i povećanim rizikom od bolesti.

Iako za sada ne postoje čvrsti dokazi da tetovaže direktno izazivaju rak kod ljudi, laboratorijska istraživanja ukazuju na potencijalne rizike, posebno zbog razgradnje pigmenata u toksične nusproizvode.

Rizik od infekcija

Kao i svaki postupak koji narušava integritet kože, tetoviranje nosi rizik od infekcija, uključujući bakterijske infekcije i viruse poput hepatitisa B i C u slučaju loših higijenskih uslova.

Dodatni problem predstavlja neujednačena regulacija mastila za tetovaže. U mnogim zemljama ne postoji obaveza potpunog deklarisanja sastava, što otežava procjenu rizika.

Za većinu ljudi tetovaže ne dovode do ozbiljnih zdravstvenih problema, ali one predstavljaju trajno izlaganje organizma stranim hemijskim supstancama.

Naučni dokazi za sada ne ukazuju na široko rasprostranjenu opasnost, ali sve veći broj istraživanja otvara pitanja o dugoročnim efektima na imuni sistem i opšte zdravlje.

Kako tetovaže postaju sve veće, brojnije i složenije, raste i potreba za dodatnim istraživanjima koja bi dala jasniju sliku njihovog uticaja na ljudski organizam.