Korišćenje autobuskih karata u Crnoj Gori uskoro treba da bude jednostavnije, jer izmjene Zakona o drumskom saobraćaju prvi put uvode mogućnost njihove potpune upotrebe u elektronskom obliku.

Foto: Ilustracija/ Pixabay

Iako je karte sada moguće kupiti putem interneta novim zakonskim rješenem elektronska karta biće pravno priznata što znači da će svi prevoznici imati obavezu da omoguće njeno očitavanje u autobusu. Sadašnja praksa je da se karte većinom koriste u štampanom obliku.

Ovim izmjenama definisano je da “prevoznik, turistička agencija ili autobuska stanica vozne karte može prodavati i izdavati putem interneta, u skladu sa zakonom kojim se uređuje elektronska trgovina i elektronski dokument”, kao i da putnik može imati kartu “u štampanom ili elektronskom obliku”.

Novina je i da se ukrcaj i iskrcaj putnika ne može više obavljati na “divljim” stajalištima, da se prevoznici upisuju u Registar i imaju licence za te poslove, a profesionalni vozači mogu voziti do 70 godina starosti. Planirano je i formiranje Savjeta za upravljanje i koordinaciju javnog prevoza, a važna novina je i plan da se uspostavi i Nacionalna kontakt tačka za razmjenu informacija o prevoznicima u drumskom saobraćaju, radi dijeljenja informacija o vozilima, vlasnicima i korisnicima, sa istim organima u EU.

Po hitnoj proceduri za zatvaranje Poglavlja 14

Skupština je ove sedmice usvojila izmjene i dopune ovog zakona. Cilj izmjena je eliminisanje sive ekonomije iz ovog sektora, stvaranje kvalitetnijih uslova za poslovanje prevoznika, viša zaštita prava i interesa putnika, dok ih Crna Gora mora donijeti i zbog usklađivanja zakonodavstva u oblasti drumskog prevoza sa Evropskom unijom (EU) – posebno za zatvaranje završnih mjerila za Pregovaračko poglavlje 14 – Saobraćajna politika.

“Predlog zakona o izmjenama i dopunama Zakona o prevozu u drumskom saobraćaju je potrebno donijeti po hitnoj proceduri, imajući u vidu da je isto potrebno u cilju zatvaranja završnih mjerila za PP 14 – Saobraćajna politika”, navodi Ministarstvo saobraćaja koje je predlagač ovog zakona.

Zakon o drumskom saobraćaju je donijet 2017. i dopunjen 2019. godine.

“Ciljevi koji se postižu predloženim propisom su bolja organizacija prevoza, podizanje kvaliteta usluga, prevoza, zašita putnika i prevoznika koji posluju u skladu sa nacionalnim međunarodnim propisima, sa akcentom održavanja konkurentnosti na tržištu prevoza i obezbjeđivanja veće šanse u tržišnoj utakmici na razvijenom evropskom tržištu prevoznih usluga. Finansijska sredstva su potrebna za izradu Registra prevoznika kao softverskog rješenja, predviđena su Zakonom o budžetu za 2026. godinu sredstva u visini 70.300 eura. Finansijska sredstva je potrebno obezbijediti i iz razloga formiranja Savjeta za upravljanje i koordinacijom u oblasti javnog prevoza putnika i tereta u drumskom saobraćaju, za rad Savjeta biće potrebno 21.600 eura na godišnjem nivou”, ističe se u analizi procjene uticaja ovog propisa (RIA).

Cijene i u rukama opština

Po izmjenama, u slučajevima kada stanice ne postoje, opštine će morati da odrede mjesta za centralno autobusko stajalište.

“Ukrcaj i iskrcaj putnika u posebnom linijskom međugradskom prevozu putnika prevoznik obavlja na bezbjednim površinama i autobuskim stajalištima. Cijene usluga u linijskom gradskom i prigradskom prevozu utvrđuje skupština jedinice lokalne samouprave na predlog prevoznika, u skladu sa zakonom kojim se uređuju komunalne djelatnosti. Cjenovnik utvrđuje prevoznik, pojedinačno za svaki registrovani i ovjereni red vožnje koji dostavlja nadležnom organu na ovjeru”, ističe se među izmjenama.

Pooštravaju se i uslovi rada za profesionalne vozače, koji će provjere znanja imati pred komisijom koju obrazuje Ministarstvo saobraćaja i koju čine njihovi i predstavnici Privredne komore. Planirano je i da se starosna granica za ove poslove podigne sa 67 na 70 godina.

Firme ili preduzetnici koji se bave prevozom moraće da dokažu i finansijsku sposobnost, odnosno da raspolažu sa najmanje 9.000 eura kapitala za prvo vozilo, 5.000 eura za svako dodatno ili kombinaciju vozila čija kilaža ne prelazi 3,5 tona ili 900 za eura za ostala ili ona čija masa ne prelazi 2,5 tona.

Licence na 10 godina

Kompanije će morati da imaju sjedišta u Crnoj Gori, tj. biće poreski obveznici, moraće da imaju prostorije u kojima se može pristupiti dokumentaciji, opremi i infrastrukturi. Licence koje će dobijati za ove poslove će sada imati zahtjevnije uslove, ali će te isprave trajati deset umjesto pet godina.

Svi licencirani prevoznici moraće da se upišu u Registar prevoznika, u kojem će se osim osnovnih informacija, nalaziti i imena i prezimena osoba proglašenih “bez dobrog ugleda”, dok opet ne steknu dobar ugled, uz mjere rehabilitacije.

“U registar prevoznika upisuju se podaci o pravosnažnim odlukama o kažnjavanju prevoznika ili lica odgovornog za prevoz za teže prekršaje koji mogu dovesti do gubitka dobrog ugleda u skladu sa ovim zakonom, podaci o ocjeni rizika prevoznika utvrđenog na osnovu evidencije o počinjenim prekršajima i rezultata kontrola u drumskom saobraćaju. Ministarstvo uz saglasnost uprave nadležnih za unutrašnje poslove i finansije uređuje sistem procjene rizika za subjekte koji obavljaju drumski prevoz u vezi s povredom odredaba ovog zakona koji se odnose na vrijeme vožnje, obavezne pauze i vrijeme odmora vozača, tehničko stanje vozila…”, ističe se u izmjenama.

Planirano je da se podzakonski akti donesu u roku od pola godine od stupanja na snagu ovih izmjena. U istom periodu će licence morati da nabave i oni koji prevoz obavljaju u ime i za račun prevoznika (podvozari) kome je izdata dozvola, dok će oni koji posreduju u prevozu – svoje poslovanje morati da usklade sa ovim zakonom do početka 2027.

Mogućnost da se Uber i Bolt uvedu u sistem

Vlada će osnovati Savjet za upravljanje i koordinaciju u oblasti javnog prevoza putnika i tereta u drumskom saobraćaju, koji će činiti predstavnici ministarstava saobraćaja i unutrašnjih poslova, Uprave policije, Privredne komore, Uprave za saobraćaj i Zajednice opština.

Ovaj Savjet se formira na period od pet godina, a imaće predsjednika i osam članova, koje imenuje Vlada.

Planirana je i zabrana ugovaranja vožnji između prevoznika i putnika, za dispečerske centre koji nisu registrovani za te poslove.

“Dispečerski centar vožnje dodjeljuje putem telefona, sms poruka, elektronskih aplikacija ili primopredajnim radio uređajima. Zabranjeno je prevozniku da koristi usluge dispečerskog centra koji nema odobrenje za rad Ministarstva. Centar je dužan da usluge posredovanja pruža samo licenciranim prevoznicima”, piše u izmjenama.

Ove odredbe praktično predstavljaju pravni osnov za rad digitalnih platformi poput Ubera ili Bolta, ali uz uslov da budu registrovane i rade kroz licencirane prevoznike.