Budva kao ključni adut crnogorskog turizma u posljednje dvije decenije podjednako je i svojevrsna tranziciona žrtva uz velike urbanističke izazove, a pet godina od promjene vlasti na državnom nivou i dalje nema čvrste volje da se na području te opštine prekine praksa prekomjerne izgradnje. Predložene izmjene Programa privremenih objekata u zoni morskog dobra koje se odnose na ostrvo Sveti Nikola, izazvale su brojne reakcije i podstakle bojazan od nove devastacije prostora.

Ostrvo Sveti Nikola udaljeno je nepun kilometar od Budve i ima tri pješčane plaže, Foto: Pixabay

Sveti Nikola ili Školj najveće je ostrvo u južnom dijelu Jadrana i jedan od rijetkih prirodnih resursa koji je uz iskušenja uspio da odoli „budvanizaciji“. Ostrvo ima svoje mjesto u kolektivnom sjećanju i životu lokalnog stanovništva kroz vjekove, popularno je izletište, ali i odredište vjernika koji se jednom godišnje okupljaju u katoličkoj crkvi Svetog Nikole.

Ostrvo se u fokusu javnosti, u negativnom kontekstu, ponovo našlo tokom ovog proljeća, kada su evidentirani građevinski radovi, a dalju devastaciju stopirale su nadležne službe sa lokalnog nivoa. Ipak, bojazni od betonizacije nastale su kada su prezentovana rješenja iz Programa privremenih objekata u zoni morskog dobra, koji je polovinom maja objavilo Ministarstvo prostornog planiranja, urbanizma i državne imovine.

Zenović: Kamp od 10 hiljada kvadrata nije u skladu sa pravilnikom

Najprije je reagovao Đorđe Zenović, predsjednik Pokreta za grad, opozicionog subjekta u Skupštini opštine Budva, koji je na svom fejsbuk profilu upozorio da je dato „zeleno svjetlo“ da se na ostrvu, na površini od 10 hiljada kvadratnih metara, izgradi turistički kamp. On je ukazao da je riječ o privatnim parcelama, te da predložena koncepcija nije u skladu sa Pravilnikom o klasifikaciji, minimalno-tehničkim uslovima i kategorizaciji kampova.

Prema njegovim riječima, propozicije, pored ostalog, nalažu izgradnju pristupnih saobraćajnica, a sva prateća infrastruktura, kako je upozorio, podrazumijevala bi i građevinske radove. Lider PZG je naglasio i to da kamp mora posjedovati smještajne jedinice, pa samim tim i pijaću vodu, sanitarne čvorove, struju i ugostiteljske objekte za pripremu hrane. “Dakle, sve ono čega na ostrvu nema i nemoguće je obezbijediti, a posebno saobraćajnice koje nisu predviđene planskim dokumentom. Ovo su opšti uslovi za kampove i jasno je da će, ukoliko ovakav predlog programa prođe, Vlada donijeti odluku kojom krši sopstvene propise. Da li će ovoj Vladi pasti na pamet da betonira ostrvo da bi se prišlo privatnoj parceli, vidjećemo u danima pred nama”, poručio je Zenović.

Oglasili su se i iz Opštinskog odbora Demokrata u Budvi, navodeći da neće dozvoliti, kako su kazali, vandalsko uništenje Školja. Njihov stav je da nedostatak vizije i hrabrosti većine u Budvi i sitne političke kalkulacije polako ubijaju nadu u spas turizma na dugi rok. “Posljedica takve neodgovorne politike su uvijek novi napadi na prostor nezajažljivih i sebičnih. Najnoviji takav napad je napad na najveće budvansko ostrvo – Sveti Nikola, ili popularni Školj. Kroz predložene izmjene i dopune programa privremenih objekata u zoni Morskog dobra za opštinu Budva planira se invazija i na ovaj preostali resurs”, upozoravaju iz te partije.

Iz Opštine Budva u zvaničnom saopštenju izrazili su neslaganje sa Programom privremenih objekata. Kako su naveli, tim planom nastavlja se devastacija prostora i trajno narušava izgled i identitet grada. Prema njihovim riječima, ignorisanje negativnog mišljenja lokalne uprave u ovom slučaju predstavlja ozbiljno kršenje procedura i dodatno potvrđuje da su izmjene i dopune donesene na nezakonit način.

Povodom predviđenih izmjena Programa privremenih lokacija iz Ministarstva prostornog planiranja, urbanizma i državne imovine za sada se nisu oglašavali.

Mnogo otvorenih pitanja

Razvoj Budve kao turističke destinacije može se pratiti od početka 20. vijeka, ali je puna ekspanzija morala da sačeka završetak Drugog svjetskog rata. Na međunarodnom nivou, budvanska rivijera postaje prepoznatljiva sa otvaranjem grad-hotela “Sveti Stefan” 1960. godine. Prostorni plan “Južni Jadran” s kraja šezdesetih, koji je donijet pod pokroviteljstvom Ujedinjenih nacija, promovisao je održivi razvoj, a u Budvu u narednim decenijama, pred raspad zajedničke države, dolaze turisti dominantno sa zapadnoevropskog područja.

Ratne devedesete donose nova iskušenja i pad turizma, ali u narednoj deceniji počinje oporavak i Budva se već etablira kao poznato regionalno i evropsko odredište. Međutim, tranziciono vrijeme donosi velike urbanističke izazove, a “prijestonica turizma” pretvara se u grad solitera i betona.

Budva ostaje atraktivna destinacija, ali postoje brojni prostorni izazovi, Foto: Pexels/Alexander Nadrilyanski
Taj trend nastavljen je do danas – grade se mega hoteli na prvoj liniji mora, u dijelu javnosti upozoravaju na moguću betonizaciju Slovenske plaže, mnogo se spekuliše i o budućnosti Buljarice, Miločerskog parka… Najavljeno otvaranje grad-hotela “Sveti Stefan” nakon pola decenije u proteklom periodu, sa nivoa donosioca odluka, promovisalo se kao svojevrsni povratak korijenima, ali ostaje da se vidi da li će novi-stari akteri naći mjeru konsenzusa sa interesima lokalnog stanovništva.