Kad bismo većinu ljudi pitali odakle potiče majoneza, vjerojatno bi bez razmišljanja rekli da su recept izmislili Francuzi. Međutim, pisani recepti i istorijski dokumenti sada otkrivaju da je nastala na španskom ostrvu, te da su je osvajači prisvojili i uključili u svoju tada puno poznatiju gastronomiju.

 

 

Foto: Ilustracija/Pixabay.com 

Ono što danas poznajemo kao majonez prvobitno se zvalo salsa de peix crua, odnosno sos od sirove ribe. Recept se može pronaći u kuvaru Receptari Caules. Cuina Menorquina del Segle XVIII, zbirci od 251 recepta iz 18. vijeka sa ostrva Menorka.

Prema tom receptu, sos se priprema mućenjem žumanaca uz postepeno dodavanje maslinovog ulja, a zatim se dodaju crni luk, peršun, bijeli luk, biber i sirće. Majonez se pojavljuje i u više od deset recepata u kuvaru Art de la Cuina, odnosno Umjetnost kuvanja, koji je u 18. vijeku napisao jedan franjevac sa ovog ostrva.

Najzanimljivije je to što se majonez, prije nego što je postao sos, navodno koristio kao mast. Najstariji zapis o majonezu datira iz 1720. godine, kada se na Menorci pominje kao ljekovita mast za opekotine.

Zašto se majonez povezuje sa Francuzima?

 

Francuzi su preuzeli kontrolu nad Menorkom 1756. godine i zadržali je do 1763. godine. Luj Fransoa Arman di Plesi, vojvoda od Rišeljea i komandant francuskih snaga, organizovao je gozbu kako bi obilježio i proslavio osvajanje ostrva. Na toj gozbi majonez je poslužen kao hladni sos uz ribu.

Postoji nekoliko teorija o tome kako je ovaj sos dobio ime. Jedna od njih je romantična, ali vjerovatno izmišljena. Prema toj priči, sos je dobio ime po vojvodinoj ljubavnici. Vojvoda je navodno u jednom pismu pomenuo koliko je uživao tokom boravka u Mahonu, glavnom gradu Menorke, i kako je tamo probao fantastičan i veličanstven sos.

Budući da je njegova ljubavnica bila udata i da su morali da kriju svoju vezu, navodno nije mogao da nazove sos po njoj. Zato mu je dao ime mahonesa.

Prema drugoj, rasprostranjenijoj teoriji, vojvodi se sos jednostavno toliko dopao da ga je nazvao po Mahonu i njegovoj luci, koju su Francuzi nedavno osvojili, a koja je ujedno bila i strateški važna za trgovinu.

Francuzi su potom odnijeli ovaj sos u Francusku, a ostalo je istorija. U to vrijeme Menorka nije bila poznata po svojoj gastronomiji, dok je Francuska već imala snažnu kulinarsku reputaciju. Kada su Francuzi počeli da koriste mahonesu u Francuskoj, promijenili su i njen naziv jer im je francuski izgovor bio jednostavniji. Tako je nastala mayonnaise, odnosno majonez, a sos je vremenom počeo da se smatra francuskim izumom, objavio je Jutarnji list.