Nacionalni savjet za borbu protiv korupcije ostaje posvećen stvaranju sistema u kojem nijedan slučaj zloupotrebe javnog interesa neće ostati bez odgovora, a svi akteri koji štite javni interes dobiće punu podršku u nezavisnom, objektivnom i profesionalnom radu, saopštili su iz Kabineta potpredsjednika Vlade za politički sistem, pravosuđe i antikorupciju Moma Koprivice.

Foto: arhiva, Vlada Crne Gore/Đorđe Cmiljanić

“Povodom odluke Agencije za sprečavanje korupcije kojom je utvrđeno da je u postupku emisije i nabavke CO₂ kredita od strane Elektroprivrede Crne Gore, putem sporazuma sa kompanijom Uniprom, nanesena šteta državnoj kompaniji u iznosu od 17 miliona eura i utvrđeno da je došlo do ugrožavanja javnog interesa koji upućuje na postojanje korupcije, konstatujemo da su nadležni organi objektivno i profesionalno prepoznali i potvrdili postojanje ozbiljnih nepravilnosti koje su pratile ovaj proces, a to je prvi snažan korak u definitivnom razrešenju ovog pitanja”, navodi se u saopštenju.

Kako su dodali, ova odluka predstavlja važan korak u pravcu jačanja institucionalne borbe protiv korupcije i ujedno potvrđuje svrsishodnost djelovanja Nacionalnog savjeta za borbu protiv korupcije, kojim predsjedava potpredsjednik Vlade za politički sistem, pravosuđe i antikorupciju Momo Koprivica.

“Naime, Nacionalni savjet je kroz temeljnu analizu ovog slučaja i sveobuhvatne diskusije na dvije tematske sjednice, kao i kroz podnijetu inicijativu Agenciji za sprečavanje korupcije, ukazao na grube nepravilnosti u ovom slučaju, čime je još jednom potvrđena opravdanost proaktivnog pristupa u zaštiti javnog interesa i državnih resursa. Ovaj slučaj, koji otkriva da su emisioni krediti bili osmišljeni kao mehanizam bogaćenja, a ne zaštite životne sredine, pokazatelj je korupcije na visokom nivou, i opominje da klimatske politike nijesu bile tu da iskažu brigu o budućnosti, već da služe poboljšanju bilansa privatnih kompanija”, saopštili su iz Kabineta Koprivice.

U tom smislu se, kako su naveli u saopštenju, izdvaja više grubih nepravilnosti koje su ugrozile javni interes.

“Prvo, dodijeljeni su besplatni emisioni krediti za 2020. i 2021. godinu uprkos nepostojanju dozvola za emisiju, nepostojanju sistema za praćenje i izvještavanje, nepostojanju verifikovanih planova praćenja, a što su sve zakonski preduslovi za emisione kredite. Dakle, emisija je bez pravnog osnova i van regulatornog okvira, što urušava principe zakonitosti, transparentnosti i jednakosti tržišnih subjekata”, dodaju iz Kabineta.

Drugo, navodi se dalje, upis emisionih kredita u registar Ekofonda je izvršen prije nego što je i registrovan Ekofond, “što dodatno prikazuje eklatantno bezakonje u ovom slučaju i govori da su stvarni cilj bile što hitnije subvencije bez pokrića za privatnu kompaniju, a ne opšta briga za životnu sredinu”.

“Treće, posrijedi je i ozbiljna manjkavosti normativnog procesa, kroz kršenje obaveza koje proizlaze iz postupka donošenja propisa (izostanak mišljenja Kancelarije za evropske integracije; izostanak obavezne tabele usklađenosti sa zakonodavstvom EU; nepostojanje bilo kakvog traga o radnoj grupi za izradu, a upravo ta radna grupa se pominje u ostalim materijalama kao što je RIA obrazac upućen ministarstvu finansija; traženo mišljenje od Ekofonda u momentu kada isti nije ni bio registrovan, i posebno važno to što nije traženo mišljenje Agencije za zaštitu konkurencije što je bilo obavezno jer dodjela besplatnih emisionih kredita jeste vid državne pomoći, naročito kad se postrojenjima dodjeljuje više besplatnih emisionih kredita u odnosu na količinu svojih godišnjih emisija GHG, a koje onda imaju mogućnost da prodaju drugima), iz čega se izvodi zaključak da su propisi pisani da bi ih povlašćeni zaobilazili i da je korupcijom na visokom nivou bio zagađen sistem, više nego i sama životna sredina”, navodi se u saopštenju Kabineta Koprivice.

Ovo, kako ukazuju, ima posebnu težinu imajući u vidu da se radi o urušavanju procedure harmonizacije za zakonodavstvom i pravnom tekovinom EU.

“Četvrto, besplatni emisioni krediti za dvije firme (KAP i Toščelik) obračunati su suprotno utvrđenoj metodologiji, u korist jedne, a na štetu druge, kako bi povlašćena firma bila predodređena da sklopi unosan posao sa EPCG. Osim toga, saldiranje potrošenih emisionih kredita iz 2020. i 2021. godine je za EPCG izvedeno, a da nije podnijela verifikovane izvještaje o emisijama, i na taj način im je anuliran broj kredita iz prethodnih godina, u cilju stvaranja uslova za trgovinu “nedostajućih” emisionih kredita”, saopštili su iz Kabineta Koprivice.

I na kraju, prema njihovim riječima, sam sporazum između dvije kompanije ima sve elemente ne samo štetnog posla, već i ništavog ugovora, kako zbog načina sklapanja i izbora firme od koje se nabavljaju emisioni krediti, suprotno tržišnim pravilima, do nezakonitog predmeta ugovora, a što je dovelo do urušavanja principa transparentnosti, pravičnosti i jednakog tretmana tržišnih subjekata.

“I u tom smislu su posebno potrebni dalji koraci institucija, jer korupcija ne prestaje kada se prepozna već kad se procesuira, a veoma važan je upravo i pomenuti početni pozitivan epilog u vidu odluke ASK-a na osnovu inicijative Nacionalnog savjeta za borbu protiv korupcije. U borbi protiv sistemske korupcije, svaki pozitivan ishod institucionalne saradnje predstavlja ohrabrenje da istrajemo u stvaranju ambijenta u kojem će odgovornost, transparentnost i vladavina prava biti temelj upravljanja državnim resursima”, naveli su iz Kabineta Koprivice.