Naučnici upozoravaju na potencijalnu „promjenu režima“ u okeanima, jer brzi rast ogromnih slojeva morskih algi izgleda da je pokrenut globalnim zagrijavanjem i prekomjernim obogaćivanjem voda otpadnim vodama iz poljoprivrede i drugim zagađivačima.

 

Foto: Ilustracija/ Pixabay

Tokom protekle dvije decenije, cvjetanje morskih algi se širilo zaprepašćujućih 13,4 odsto godišnje u tropskom Atlantiku i zapadnom Pacifiku, a najdramatičniji porast dogodio se nakon 2008. godine, navode istraživači sa Univerziteta Južne Floride.

U novom naučnom radu, grupa istraživača objašnjava da bi ova promjena mogla da potamni dublje slojeve vode, mijenjajući njihovu ekologiju i geohemiju, a takođe može ubrzati i klimatski raspad.

„Prije 2008. godine nije bilo prijavljenih većih cvjetanja makroalgi (morske trave) osim sargasuma u Sargasovom moru. Na globalnom nivou, čini se da svjedočimo promjeni režima od okeana siromašnog makroalgama do okeana bogatog makroalgama“, rekao je Čuanmin Hu, profesor okeanografije na Koledžu za morske nauke pri Univerzitetu Južne Floride i vodeći autor istraživanja.

Hu i njegove kolege sproveli su istraživanje kao odgovor na izvještaje o intenziviranju cvjetanja morskih algi u Atlantiku i Pacifiku. Rezultate su objavili u stručnom časopisu Nature Communications.

Najpoznatiji primjer je Veliki atlantski sargasumski pojas, vidljiv iz svemira, koji se proteže od Meksičkog zaliva do ušća Konga. Ostala cvjetanja uključuju prsten oko Čatamskih ostrva kod Novog Zelanda, koji je NASA snimila ovog mjeseca, i „crvenu plimu“ koja je izbila kod obale Floride.

Naučnici su koristili vještačku inteligenciju da bi skenirali 1,2 miliona satelitskih snimaka okeana snimljenih između 2003. i 2022. godine. Model zasnovan na posebnom tipu mašinskog učenja, takozvanom dubokom učenju, korišćen je za detekciju signala plutajućih algi. Proces je trajao nekoliko mjeseci.

Tim, koji kaže da studija pruža prvu globalnu sliku algi koje plutaju u svjetskim okeanima, otkrio je da se cvjetanje morskih algi povećavalo u površinskim slojevima za 13,4 odsto godišnje tokom ispitivanog perioda. Cvjetanje mikroalgi, poput fitoplanktona, također se povećavalo, ali po znatno skromnijoj stopi od jednog procenta godišnje.

Veza cvjetanja vode i eutrofikacije

Proces kojim se cijelo vodeno tijelo, ili njegovi dijelovi, postepeno obogaćuje mineralima i hranljivim materijama naziva se eutrofikacija vode. Cvjetanje vode je posljedica eutrofikacije, kada uglavnom usled ljudskih djelatnosti dolazi do prenamnoženosti vodenih biljaka, najčešće algi, što ima negativne posljedice po vodeni živi svijet.

Eutrofikacija je definisana i kao „povećanje produktivnosti fitoplanktona izazvano hranljivim materijama“.

Vodena tijela sa veoma niskim nivoom hranljivih materija su oligotrofna, a ona sa umjerenim nivoom hranljivih materija su mezotrofna. Napredna eutrofikacija se također može nazvati distrofna i hipertrofčna stanja.

„Ono što je vrijedno pažnje jeste da se većina povećanja plutajućih makroalgi i mikroalgi dogodila u posljednjoj deceniji, u skladu sa ubrzanim globalnim zagrijavanjem okeana od 2010. godine“, naglasili su autori studije.

U radu su identifikovane prekretnice 2008, 2011. i 2012. godine za tri vrste morskih algi u različitim okeanima.

Međutim, dok su morske alge poput sargasuma uspijevale u nekim regionima, fitoplankton nije pokazao slične reakcije na promjenjivu sredinu, što sugeriše da bi njihov rast mogao biti osjetljiviji na promjene temperature i eutrofikaciju.

„Ako je to slučaj, vjerujemo da je već došlo do promjene režima u okeanografskim uslovima u korist makroalgi, što će imati dubok uticaj na radijativno dejstvo u atmosferi i dostupnost svjetlosti u okeanu, kao i na sekvestraciju ugljenika, biogehemiju okeana i stabilnost gornjeg okeana“, upozorili su američki istraživači.