Vlada Crne Gore je, na predlog ministra ekologije, održivog razvoja i razvoja sjevera Damjana Ćulafića, usvojila Informaciju o ekstenziji nominacije drevnih bukovih šuma Nacionalnog parka Biogradska gora za upis na UNESCO Listu svjetske baštine.

Foto: Vlada Crne Gore/ Đorđe Cmiljanić 

Kako je saopšteno iz Ministarstva, nakon predaje dosijea slijedi faza evaluacije koju sprovode nadležna UNESCO tijela. Relevantna savjetodavna tijela, nakon analize materijala, dostavljaju svoje evaluacije i preporuke Sekretarijatu UNESCO-a, koji ih dalje prosljeđuje Komitetu za svjetsku baštinu, koji čini 21 država članica.

Ćulafić je ocijenio da su Evropske bukove šume jedinstveno prirodno nasljeđe i čisto evropski fenomen.

“Evropske bukove šume su potisnute i danas ograničene na nekoliko regija. Ideja da se formira veliko serijsko UNESCO dobro Svjetske baštine na prostoru Evrope nastala je u cilju zaštite ekosistema bukovih šuma. Uključivanjem novih područja na popis svjetske baštine, veliko i jedinstveno područje značajnih šumskih kompleksa bukve dobiće još veću vrijednost”, kazao je ministar.

Podsjetio je da je nominacija Netaknutih bukovih šuma Karpata upisana 2007. godine na UNESCO Listu svjetske baštine, kao zajednička nominacija Ukrajine i Slovačke, a nakon dvije velike ekstenzije 2011. godine, kao i 2017. godine, ovo dobro svjetske prirodne baštine broji 93 područja koja se nalaze u 18 evropskih država.

“Pozivom za pokretanje novog proširenja od strane Švajcarske na UNESCO Komitetu za svjetsku baštinu održanom 2017. godine, delegacija Crne Gore je iskazala interesovanje da učestvuje u tom procesu. Ova nominacija je proširenje UNESCO-ve svjetske baštine „Bukove prašume i izvorne bukove šume Karpata i ostalih regija Evrope“ i uključuje ponovnu nominaciju lokacija koje su bile uključene u posljednju nominaciju za proširenje 2021. godine”, naglasio je Ćulafić.

Prema njegovim riječima, upis na Tentativnu listu, odnosno popis prirodnih i kulturnih dobara koje određena država članica prepoznaje kao potencijalne vrijednosti koje mogu zavrijediti UNESCO status, bio je formalni preduslov da se Crna Gora priključi ovoj nominaciji.

“Tentativnu listu i nominacioni dosije za crnogorsku stranu izradili su stručnjaci JP Nacionalni parkovi Crne Gore, Agencije za zaštitu životne sredine i Ministarstva ekologije, održivog razvoja i razvoja sjevera. Tentativnu listu, koja je potvrđena, MERS je dostavilo Ministarstvu kulture i medija, koje je dokumentaciju diplomatskim putem proslijedilo UNESCO Centru za svjetsku baštinu”, podsjetio je ministar.

Ćulafić je rekao da se ekstenzija nominacije „Bukove prašume i izvorne bukove šume Karpata i ostalih regija Evrope“ realizuje u cilju zaštite ekosistema bukovih šuma, kao jednog od najznačajnijih listopadnih šumskih ekosistema sjeverne hemisfere, od posebne važnosti za Evropu.

Nominacija se, prema njegovim riječima, izrađuje pod kriterijumom IX: „izuzetni primjerci značajnih bioloških i ekoloških procesa u okviru evolucije i razvoja terestričnih, slatkovodnih, obalnih ili marinskih ekosistema i zajednica biljaka i životinja“.

Ministar je naveo da se prirodno dobro koje se nominuje kao UNESCO područje nalazi u okviru NP Biogradska gora, u centralnom dijelu planinskog masiva Bjelasice.

“Ukupna površina predloženog UNESCO područja - rezervata prašume sa zaštitnim zonama iznosi 5.959,97 ha, gdje se zona jezgra – stroge zaštite NP – poklapa sa granicama nominovanog područja i iznosi 2.352,33 ha. Zona II i zona III parka tretiraju se kao kontaktna (zaštitna) zona i obuhvataju 3.607,64 ha”, istakao je.

Kako je kazao, najimpresivniji dio nacionalnog parka je prašuma (djevičanske bukove šume), gdje je uspostavljen strogi sistem zaštite.

“To je jedna od posljednjih prašuma u Evropi, čija se ljepota odražava u vodama Biogradskog jezera. Ovaj dio parka karakterišu različite vrste drveća i grmlja, kao i veliki broj šumskih zajednica”, istakao je on.

Ćulafić je naveo da su “Bukove prašume i izvorne bukove šume Karpata i ostalih regija Evrope” od izuzetnog značaja za razumijevanje istorije i evolucije roda Fagus (bukva), a zbog široke rasprostranjenosti u sjevernoj hemisferi i važne ekološke uloge, ove šume imaju globalnu važnost.

“One predstavljaju najkompletnije primjere netaknutih umjerenih šuma sa očuvanim ekološkim procesima, bogatim genetskim resursima i reliktnim zajednicama, te su istaknuti primjer postglacijalne kolonizacije koja traje do danas”, zaključio je ministar.