Administracija američkog predsjednika Donalda Trampa zaprijetila je odmazdom evropskim zemljama ukoliko Evropska unija u svom planu ponovnog naoružavanja kontinenta bude favorizovala domaće proizvođače oružja na štetu američkih.

Foto: Pixabay.com

Američko Ministarstvo odbrane (Pentagon) oštro se usprotivilo svakom pokušaju EU da ograniči pristup američkim proizvođačima oružja evropskom tržištu, upozorivši da će takav potez izazvati recipročan odgovor. Ove do sada neobjavljene primjedbe iznesene su početkom mjeseca u sklopu javne rasprave Evropske komisije o novim pravilima nabavke oružja u EU.

„Sjedinjene Američke Države se snažno protive bilo kakvim izmjenama Direktive koje bi ograničile sposobnost američke industrije da podrži ili učestvuje u nacionalnim odbrambenim nabavkama država članica EU“, poručila je američka administracija uoči planiranog ažuriranja evropskih zakona o odbrambenim nabavkama.

Iz Vašingtona su dodali da su „protekcionističke politike koje istiskuju američke kompanije sa tržišta pogrešan put“, posebno imajući u vidu da najveće evropske odbrambene firme i dalje ostvaruju značajne benefite od slobodnog pristupa američkom tržištu, prenosi Klix.ba.

Pentagon je jasno stavio do znanja da bi uvođenje snažne klauzule koja favorizuje evropske kompanije pokrenulo odmazdu
Ovaj potez naglašava prepoznatljiv paradoks u američkom pristupu Evropi: iako Trampova administracija kontinuirano insistira da Evropljani preuzmu veći teret sopstvene konvencionalne odbrane, Vašington istovremeno ne želi da se to desi na štetu američkih proizvođača oružja.

Evropska komisija je proteklih nekoliko godina, a posebno u svjetlu potencijalnog sukoba s Rusijom, nastojala da poveća udio evropskog oružja u svojim arsenalima. Trenutno je Evropa snažno zavisna od američke vojne opreme:

Gotovo dvije trećine uvoznog naoružanja u EU dolazi iz SAD-a. Najzastupljeniji sistemi uključuju borbene avione F-35, artiljerijske sisteme HIMARS i PVO sisteme Patriot.

Očekuje se da će Evropska komisija u trećem kvartalu predstaviti ažuriranje direktive iz 2009. godine, u jeku kontroverznih pokušaja da se uvedu stroža pravila „Kupuj evropsko“. Unija već favorizuje lokalne kompanije u projektima poput programa SAFE (vrijednog 150 milijardi eura), kao i pri nabavci oružja za Ukrajinu kroz nedavno odobreni zajam od 90 milijardi eura. Prema trenutnim planovima, novac EU može se koristiti samo ako je najmanje 65 odsto vrijednosti opreme evropskog porijekla.

Pentagon je jasno stavio do znanja da bi uvođenje snažne klauzule koja favorizuje evropske kompanije pokrenulo odmazdu.

Ukoliko bi se te mjere implementirale, SAD bi vjerovatno ukinule postojeća izuzeća od američkih protekcionističkih zakona („Buy American“) koja trenutno uživaju evropske kompanije. Čak 19 od 27 država članica EU ima potpisane sporazume s Vašingtonom koji evropskim kompanijama, poput italijanskog Leonarda i švedskog Saaba, omogućavaju učešće na tenderima Pentagona.

Ukidanje ovih izuzeća značilo bi efektivno zatvaranje američkog tržišta za evropsku odbrambenu industriju. Američka administracija tvrdi da bi takav potez Evrope oslabio NATO, ograničio slobodu država članica pri nabavci i prekršio nedavno potpisani trgovinski sporazum između SAD-a i EU, prema kojem se Brisel obavezao na veću kupovinu američkog naoružanja. Ovu poruku je, u nešto blažem tonu, podržala i Privredna komora SAD-a.