Stenjanje u snu može da bude simptom katatrenije (ili noćnog jaukanja), rijetkog poremećaja koji izaziva da osoba stenje, jauče, mumla ili proizvodi zvuke pucanja dok spava. Ovi zvuci su često glasni i dugotrajni i razlikuju se od uobičajenog hrkanja ili pričanja u snu.

Foto: Ilustracija/ Unsplash

Katatrenija je rijetka – istraživanja pokazuju da pogađa između 0,17 i 0,4 odsto svjetske populacije. Ipak, ostaje sumnja u to koliko ljudi zapravo ima ovaj poremećaj. Mnogi možda nisu svjesni da ga imaju, pogrešno ga smatraju vrstom hrkanja ili ga ne pominju svom ljekaru.

Uzrok noćnog stenjanja

Katatrenija nerijetko počinje u djetinjstvu. Češće pogađa mlade muškarce nego žene i može da traje godinama. Tačan uzrok nije poznat. Međutim, psihološki stres se ne smatra osnovom ovog problema.

Ograničena istraživanja sugerišu da katatrenija može da bude uzrokovana disfunkcionalnim neuronima u dijelu mozga koji kontroliše disanje, malim gornjim disajnim putevima, malim vilicama ili ograničenjem inspiratornog protoka – kada protok vazduha ostaje konstantan čak i kada osoba pokušava da diše više.

Primijećeno je da ljudi sa katatrenijom imaju manju raznolikost salivarne mikrobiote (skup bakterija, gljivica i virusa koji žive u pljuvački), što otvara novi put za potencijalni tretman.

Kako zvuči katatrenija

Katatrenija uključuje sporo, produženo, obično monotono jaukanje ili stenjanje tokom sna, najčešće pri izdisaju (tzv. ekspiratorni jecaji), a ne pri udisaju. Ovi zvuci se često opisuju kao veoma glasni i potpuno različiti od drugih zvukova tokom sna, poput hrkanja ili pričanja.

Katatrenija je takođe povezana sa promjenama u obrascima disanja, kao što su sporo disanje (bradipneja) ili zadržavanje daha. U suprotnom, nema jasnih znakova problema sa disanjem.
Obično osoba sa katatrenijom ne pamti ove epizode. Ako neko drugi ne primijeti, stenjanje tokom sna može da prođe nezapaženo.

Ostali povezani simptomi

Osoba sa katatrenijom može da nema druge simptome. Kada se simptomi jave, mogu da uključuju: hrkanje, umor, smanjenu budnost tokom dana, probleme sa koncentracijom ili pamćenjem I bol u grlu ujutru.

Zvuci jaukanja mogu da se pojavljuju u slučajnim grupama, obično u periodima od 2 do 50 sekundi. Jecaji se mogu da se ponavljaju nekoliko minuta do jednog sata, obično tokom REM faze sna.

Međutim, mogu da se pojave i u fazi 2 non-REM sna.

Dijagnoza

Često katatrenija dolazi do medicinske pažnje kada je zvuk toliko glasan da ometa druge ljude. To može da se dogodi u studentskim domovima, u vojsci, ili kada se prvi put dijeli krevet sa drugom osobom.

Za zvaničnu dijagnozu katatrenije koristi se polisomnogram, studija sna koja se obično obavlja u centru za spavanje. Ovaj test pokazuje promjene u obrascima disanja i može da zabiljeleži zvuke jaukanja.

Zdravstveni radnik može takođe da pregleda nos, usta i grlo kako bi identifikovao moguće prepreke za disanje.

Katatrenija se razlikuje od drugih problema sa disanjem i poremećaja sna. Opcije liječenja zavise od specifičnog stanja koje osoba ima. Prije nego što se dobije dijagnoza katatrenije, specijalista za spavanje treba da isključi druge uslove, uključujući: hrkanje, somnilokvija (pričanje u snu), stridor (glasan, visok ton disanja, astmu I liječenje stenjanja (jaukanja) u snu.

Liječenje katatrenije pomaže nekim osobama, ali ne svima. Terapije obično ciljaju na osnovni uzrok. Međutim, pošto nije jasno šta uzrokuje katatreniju niti zašto se pojavljuje, može da bude teško da se odabere tretman koji funkcioniše.

Kontinuirani pozitivan pritisak u disajnim putevima (CPAP): CPAP se pokazao korisnim u određenim slučajevima katatrenije. Ipak, ne reaguje svaka osoba sa katatrenijom na ovu terapiju.

Oralne naprave: Prilagođeni štitnik za usta može da podržava vilicu u naprednoj poziciji, pomažući da disajni putevi ostanu otvoreni. Ovo može da smanji simptome katatrenije kod nekih ljudi.

Hirurgija: Ako postoji opstrukcija gornjih disajnih puteva, hirurško uklanjanje krajnika (tonzilektomija) ili krajnika i adenoida (adentonsilektomija) može da bude opcija za liječenje katatrenije. (Verywell Health)