Pad cijena naftnih derivata zbog otvaranja Hormuškog moreuza desio se u petak na kraju uporednog perioda za usklađivanje, pa neće imati veliki uticaj. Odluka o nižim akcizama važi do utorka.

Foto: Ilustracija/Pixabay

Cijene goriva na benzinskim pumpama mogle bi od utorka da budu niže za po nekoliko centi, ukoliko Vlada u ponedjeljak produži Odluku o privremenom umanjenju akciza koja važi do ponedjeljka u ponoć. Vlada je odluku o umanjenju akcize za 50 odsto na eurodizel i za 25 odsto na dvije vrste benzina donijela 20. marta i oročila do 21. aprila.

“Vijestima” iz ministarstava finansija i energije nisu odgovorili na zvanično pitanje da li će odluka o sniženim akcizama biti produžena, ali prema nezvaničnim informacijama planira se njeno produženje za četiri sedmice.

Ministarstvo energetike će u ponedjeljak saopštiti nove cijene goriva koje bi važile narednih sedam dana, tako da tada mora imati odluku Vlade o iznosima akciza.

Iran je u juče popodne otvorio Hormuški moreuz, odnosno deblokirao promet nafte i naftnih derivata iz Persijskog zaliva, što je u roku od desetak minuta od objave te vijesti uticalo na pad cijena sirove nafte sa 95 na 88 dolara za galon. To je djelimično uticalo i na berzu naftnih derivata gdje je došlo do nešto blažeg pada cijena.

Maloprodajne cijene u Crnoj Gori usklađuju se na sedam dana sa cijenama na berzi naftnih derivata, tako što se ponedjeljkom računa prosjek trgovanja naftnih derivata u prethodnoj sedmici, i upoređuje s prosjekom iz sedmice ranije. Kako je do pada cijena na berzi naftnih derivata došlo posljednjeg dana u obračunskom periodu, on će imati manji uticaj na prosjek za cijelu sedmicu, zbog čega je od utorka moguće sniženje za svega po nekoliko centi.

Iz Irana su saopštili da moreuz, koji je bio pod blokadama od kraja februara, kada su počeli ratni sukobi, ostaje otvoren za međunarodni pomorski saobraćaj tokom dogovorenog primirja od deset dana. Tokom tog perioda očekuje se postizanje dugoročnijeg dogovora o miru između zaraćenih strana.

Ukoliko se jučerašnje cijene održe na berzama tokom narednog primirja i ne bude novih loših vijesti, značajnije sniženje bi se moglo očekivati od sljedećeg obračuna, od 27. aprila.

U proteklih skoro dva mjeseca od izbijanja rata, dešavalo se da najava dobrih vijesti o primirju ili deblokadi u kratkom vremenu spusti cijene sirove nafte i za desetak odsto, ali su se ubrzo usljed nastavka ratnih dejstava ili odlaganja pregovora vraćale na prethoni nivo ili imale novi rast.

Tokom rata u Iranu i zemljama Persijskog zaliva oštećen je ili uništen značajan dio rafinerija i ostale infrastrukture, zbog čega pad cijena naftnih derivata, naročito dizela i aviogoriva, ne prati pad cijena sirove nafte. U ovoj regiji proizvodilo se oko 30 odsto svjetskih potreba za dizelom, kao i oko 40 odsto svjetskih potreba za aviogorivom i gasom, zbog čega su ti energenti imali značajniji rast u odnosu na benzin.

Povratak akcize na dizel značio bi rast od 27 centi

Na cijenu goriva u Crnoj Gori od utorka, ali i u narednim periodima, najviše će uticati odluka Vlade o tome da li će, kada i u kojem obimu vratiti akcize.

Akciza na dizel iznosi 44 centa po litru, odnosno umanjenje od 50 odsto ima direktan uticaj od 22 centa. Međutim, kako akciza ulazi u osnovicu za obračun PDV-a od 21 odsto, ukupan uticaj na nižu cijenu goriva bio je 27 centi po litru (22 + 17%). Kada je tokom 2022. i 2023. godine takođe došlo do poremećaja na tržištu naftnih derivata i velikog rasta cijena, Vlada je tada umanjila akcize, pa ih kasnije postepeno povećavala do punog iznosa, što može uraditi i sada.

Akciza na obje vrste benzina iznosi 54,9 centi po litru, pa je umanjenje od 25 odsto (sa uticajem kroz PDV) uticalo na nižu cijenu za 16 i 17 centi (razlika zbog zaokruživanja na puni cent).