U Crnoj Gori ima napretka kad je riječ o borbi protiv organizovanog kriminala, ali i dalje nedostaju pravosnažne presude u krupnim slučajevima i konkretni rezultati u sankcionisanju i kontroli pranja novca, ocijenio je u intervjuu za "Dan" Saša Đorđević iz Globalne inicijative protiv transnacionalnog organizovanog kriminala (GI-TOC).

 

Foto: Media centar Beograd

Prema njegovim riječima, balkanska kriminalna mreža je vrlo prilagodljiva i ima razgranate kontakte, tako da brzo obnavljaju poslove nakon što glavni akteri budu uhapšeni i ubijeni, a Crna Gora i dalje ima važnu ulogu u tokovima krijumčarenja i na regionalnom i na međunarodnom nivou.

Kako se Crna Gora, prema Vašim saznanjima, kotira u međunarodnim krugovima kad je riječ o borbi protiv organizovanog kriminala i korupcije na visokom nivou?

Crna Gora danas uglavnom važi za zemlju koja je ostvarila određeni napredak u suzbijanju organizovanog kriminala, uz napomenu da još uvijek nema konačnih sudskih epiloga u velikim slučajevima. Globalni indeks organizovanog kriminala bilježi blago poboljšanje, prije svega zahvaljujući boljoj međunarodnoj saradnji i većem stepenu usklađivanja sa međunarodnim standardima, ali istovremeno ukazuje na blagu kaznenu politiku i dugotrajne sudske postupke.

Da li je naša zemlja i dalje tranzitna zona za šverc droge i cigareta?

Još uvijek nema dovoljno dokaza koji bi potvrdili da Crna Gora više nije tranzitna zemlja. Aktuelna istraživanja i dalje ukazuju na to da ima važnu ulogu u regionalnim i međunarodnim tokovima krijumčarenja, ali i na to da se moćne kriminalne organizacije prilagođavaju pritisku institucija. To može da objasni rekordno nisku zaplenu narkotika u Crnoj Gori prošle godine, koja je iznosila nešto više od 400 kilograma. Ipak, ovaj podatak ne mora značiti da je krijumčarenje opalo, već može ukazivati na promjenu rute, metode ili logistike.

Jesu li hapšenja nekih od ključnih igrača uzdrmala narko i duvansku mafiju?

Hapšenja ključnih aktera su značajna i mogu privremeno poremetiti kriminalne grupe, ali trenutno nema dovoljno osnova da se one smatraju zasigurno oslabljenim. Dok ne bude više pravosnažnih presuda, finansijskih istraga, konfiskacije imovine i dok su neki od važnih aktera i dalje na slobodi, ove grupe zadržavaju sposobnost da se obnove i prilagode.

U poslednjem izvještaju Globalne inicijative protiv transnacionalnog organizovanog kriminala (GI-TOC) upozoreno je i na pranje novca stečenog kriminalom kroz ulaganja u građevinski biznis i nekretnine u Crnoj Gori. Smatrate li da aktuelna vlast u Crnoj Gori ima volje da se uhvati ukoštac s tim problemom?

Postoji deklarativna politička volja da se Crna Gora bori protiv pranja novca, posebno u kontekstu evropskih integracija. Međutim, stvarni test je u rezultatima: finansijskim istragama, provjeri porijekla kapitala, kontroli ulaganja u nekretnine i građevinu, konfiskaciji imovine i pravosnažnim presudama. Bez toga, rizik je da se novac stečen kriminalom i dalje integriše u legalnu ekonomiju.

 Balkanske kriminalne mreže decenijama djeluju u Španiji

Krvavi sukob "kavačkog" i "škaljarskog" klana ne jenjava, naprotiv, nižu se nove žrtve. Zbog čega je, prema Vašem mišljenju, težište sukoba prebačeno na teritoriju Španije, konkretno Barselone?

Ne bih rekao da je težište sukoba prebačeno u Barselonu, već da je sukob tamo postao vidljiviji. Španija je već više od dvije decenije važan prostor za djelovanje balkanskih kriminalnih mreža, prije svega zbog svoje uloge kao jedne od ključnih ulaznih tačaka za kokain koji iz Latinske Amerike stiže u Evropu. U takvom okruženju, gradovi poput Barselone postaju mjesta gdje se ukrštaju logistika, kontakti i interesi različitih kriminalnih aktera, pa samim tim i mjesta u kojima nasilna rivalstva lakše izbijaju na površinu. U Barseloni su i ranije bilježena ubistva povezana sa crnogorskim kriminalnim grupama.
Nedavno je u Crnoj Gori uhapšen jedan od navodnih vođa balkanskog kartela Svetislav Filipović, čije se ime do tog momenta nije spominjalo u javnosti, niti se povezivalo sa švercom narkotika. Da li je balkanski kartel heterogena organizacija, ili ipak postoji "vrhovni vođa" koji komanduje lancem međunarodnog šverca droge?

Balkanski kartel ne treba shvatati kao jedinstvenu organizaciju kojom rukovodi vrhovni vođa. Umjesto toga, to je naziv za više kriminalnih grupa iz regiona koje sarađuju, takmiče se i povremeno sukobljavaju. Ove grupe su oportunističke, prilagodljive i povezuju dobavljače iz Latinske Amerike, logistiku u lukama, pomorce, evropske distributere i ljude zadužene za pranje novca. Zbog toga bih više govorio o balkanskoj kriminalnoj mreži, koja ima više centara moći, promjenjive saveze i sposobnost obnove kad pojedini akteri budu uhapšeni ili ubijeni.