Stena koju je otkrio Nasin rover „Kjuriositi“ na Marsu sadrži „najraznovrsniju kolekciju” gradivnih elemenata života do sada pronađenu na Crvenoj planeti, uključujući sedam jedinjenja koja tamo ranije nikada nisu otkrivena, potvrđuje novo istraživanje.

Foto: Ilustracija/Pixabay.com 

„Kjuriositi“ je 2020. godine pronašao i izbušio ovu stenu, za koju je sada potvrđeno da sadrži organske molekule sa ugljenikom — elementom ključnim za život.

Iako naučnici još ne mogu da dokažu da li su molekuli nastali biološkim ili geološkim procesima, njihovi nalazi pružaju nove dokaze teoriji da je drevni Mars nekada bio pogodan za život.

„Njihovo otkriće ponovo potvrđuje da je drevni Mars imao odgovarajuću hemiju za podršku životu. Pored toga, ovi molekuli pridružuju se rastućoj listi jedinjenja za koja se zna da su sačuvana u stenama čak i nakon milijardi godina izloženosti radijaciji na Marsu, koja vremenom može da razgradi ove molekule”, naveli su zvaničnici Nasine Laboratorije za mlazni pogon.

Na obalama drevnog Marsa

Nova analiza, objavljena u časopisu Nature Communications, pokazuje da je uzorak stene sadržao 21 molekul sa ugljenikom, uključujući sedam koji nikada ranije nisu viđeni na Crvenoj planeti. Među novootkrivenim molekulima nalaze se azotni heterocikli (preteče RNK i DNK), kao i benzotiofen, jedinjenje koje je možda imalo ključnu ulogu u donošenju hemije pogodne za život na planete Sunčevog sistema putem meteorita.

Uzorak je dobio nadimak „Meri Ening 3”, po engleskoj paleontološkinji, poznatoj po otkriću prvih fosila ihtiosaurusa i plesiosaurusa. Poput vodenih fosilnih nalazišta koja je Ening istraživala, i marsovski organski molekuli pronađeni su u oblasti Marsa koja je nekada obilovala jezerima i rekama, pre nego što se planeta osušila pre više milijardi godina.

„Ova oaza se više puta punila i presušivala tokom drevne prošlosti planete, obogaćujući područje glinenim mineralima, koji su naročito dobri u očuvanju organskih jedinjenja”, kažu iz Nase.

Potraga za tragovima života

Prošle godine „Kjuriositi“ je takođe pronašao najveće organske molekule do sada otkrivene na Marsu. Riječ je o ugljovodonicima „dugog lanca”, među kojima su dekan, undekan i dodekan.

Organska otkrića iz 2020. i 2025. godine dobijena su pomoću instrumenta na „Kjuriositi“ pod nazivom SAM (Sample Analysis at Mars). Rover najprije pomoću robotske ruke buši stene, zatim ih pretvara u prah koji ubacuje u SAM. Instrument sadrži pećnicu visoke temperature koja zagreva uzorke, omogućavajući merenje sastava gasova unutar rovera.

SAM takođe posjeduje male posude sa rastvaračima za izvođenje takozvane „mokre hemije”. Uzorak Meri Ening 3 bio je prvi u kojem je korišćen tetrametilamonijum-hidroksid — supstanca koja razlaže organske molekule, a koje „Kjuriositi“ ima samo dve doze — jer se smatralo da uzorak ima izuzetno veliku naučnu vrednost.

Nalazi „Kjuriositija“ potvrđeni su na Zemlji korišćenjem svemirske stene dobro poznate nauci – meteorita Marčison, starog četiri milijarde godina, koji takođe sadrži organske molekule.