Soni Rolins, jedan od najznačajnijih i najboljih džez saksofonista svih vremena, preminuo je u 95. godini.

Foto: YouTube screenshot /Clovis Nicolas

Vijest o njegovoj smrti objavljena je na njegovom zvaničnom sajtu u ponedjeljak, uz riječi „duboke tuge i neizmjerne ljubavi“, a potvrdila ju je i njegova publicistkinja Teri Hinte.

Iako uzrok smrti nije naveden, u saopštenju se ističe da je „Saksofonski kolos“ preminuo u ponedjeljak popodne u svom domu u Vudstoku, u državi Njujork.

Tom prilikom citirane su Rolinsove misli o smrti:

„Mislim da kada kreativna osoba prestane da postoji, ona nastavlja u sljedećem postojanju. Ja sam osoba koja vjeruje da ovaj život nije početak i kraj svega. Duhovna osoba se ne osjeća tako.“

Sa više od 60 objavljenih albuma od kasnih četrdesetih godina prošlog vijeka, Rolins je bio jedna od posljednjih živih zvijezda generacije bibopa. Sarađivao je sa velikanima kao što su Majls Dejvis, Telonijus Monk i Džon Koltrejn, transformišući džez iz plesne forme u polje nevjerovatne ekspresije.

Njegov talenat se ogledao u svijetlim, pevljivim melodijama koje bi potom, kroz epske soloe, dekonstruisao i ponovo stvarao. Saksofonista Branford Marsalis nazvao ga je, uz Luja Armstronga, „najvećim improvizatorom u istoriji džeza“. Čak je i bivši predsjednik SAD, Barak Obama, uručujući mu Nacionalnu medalju za umjetnost 2011. godine, izjavio da ga je Rolins inspirisao da „preuzima rizike koje inače ne bi smio“.

Rođen kao Volter Teodor Rolins u Njujorku 1930. godine, odrastao je u Harlemu. Nadimak Soni dala mu je baka. Muzikom je bio okružen od malena – sestra je svirala klavir, brat violinu, a idoli su mu bili Luj Džordan i Fats Voler. Saksofon je počeo da svira sa sedam godina. Već u srednjoj školi svirao je sa budućim zvijezdama kao što su Džeki Meklin, Keni Dru i Art Tejlor. Ubrzo nakon škole počeo je da sarađuje sa Badom Pauelom i Džej-Džej Džonsonom.

Rolins je sebe opisivao kao „primitivca“ u smislu da se više oslanjao na osjećaj nego na mozak. Njegova spremnost da krši konvencije pomogla je u stvaranju novih pravaca džeza poput hard-bopa. Majls Dejvis je pisao da je Rolins bio „legenda, gotovo bog za mlađe muzičare“.

Sam Rolins je o svojoj umjetnosti rekao:

“Džez je dobar. To nije samo muzika za predavanja, niti muzika za đuskanje. To je sve. Ne tjera vas na tuču. Čini da osjetite da Bog postoji.“

Njegov uspon nakratko je prekinula zavisnost od heroina. Zbog oružane pljačke kojom je finansirao drogu, 1950. godine završio je u zatvoru Rajkers Ajland na deset mjeseci. Kasnije se prisjećao tog perioda riječima da je bio „zaista odvratan lik koji je otuđio sve osim svoje majke“. Ipak, 1955. godine uspio je da se izliječi kroz program rehabilitacije.

Nakon oporavka uslijedio je nevjerovatan nalet kreativnosti. Između 1953. i 1960. godine snimio je 18 albuma, uključujući remek-djela kao što je Saxophone Colossus (1956), na kojem se nalazi čuvena numera „St. Thomas“. Album Way Out West (1957) uveo je stil bez klavira, dok je Freedom Suite (1958) postao muzički argument za pokret za građanska prava. Sarađivao je sa legendama kao što su Dizi Gilespi, Maks Rouč i Art Blejki.

Godine 1959. Rolins se povukao sa scene na tri godine. Svakodnevno je, po 15 sati, vježbao na pješačkoj stazi Vilijamsburškog mosta kako ne bi smetao komšijama. Taj period inspirisao je album The Bridge iz 1962. godine. Kasnije, krajem šezdesetih, ponovo je napravio pauzu kako bi u Indiji proučavao jogu, filozofiju i meditaciju.

Tokom decenija, Rolins je istraživao avangardu, fuziju i latino-američku muziku. Komponovao je muziku za film „Alfi“ sa Majklom Kejnom, a osamdesetih godina je čak svirao solo dionice (nepotpisan) na albumu grupe Rolingstouns, Tattoo You. Takođe, bio je glasan u borbi protiv klimatskih promjena, govoreći: „Trenutno smo kao na Titaniku, ali svi samo gledaju film ‘Titanik’.“

Rolins je bio u braku sa Lusil Pirson od 1965. do njene smrti 2004. godine. Par je živio blizu Svjetskog trgovinskog centra u vrijeme napada 11. septembra. Evakuisani su, a Soni je sa sobom ponio samo svoj saksofon. Samo tri dana kasnije održao je koncert u Bostonu koji je objavljen kao album Without a Song: The 9/11 Concert, za koji je dobio Gremi.

Tada je za Gardijan rekao:

„Izgubio sam mnogo dragocjenih stvari 11. septembra i naučio lekciju – materijalne stvari nisu ono što je važno.“

Zbog bolesti pluća (pulmonalne fibroze), Rolins se povukao iz javnosti 2014. godine. Priznao je da je prošao kroz težak period depresije jer više nije mogao da svira:

„Bio sam u ovoj životnoj potrazi da ispunim svoj potencijal kroz muziku, a to što više nisam mogao da sviram značilo je da neću dobiti priliku za to. Ali izvukao sam se iz depresije kada sam shvatio da umjesto toga treba da budem zahvalan. Imao sam priliku da živim kao muzičar, što sam oduvijek želio.“

Čak i pred samu penziju, Rolins je odbijao da živi na staroj slavi. Kada bi mu ljudi govorili da mu je mjesto u istoriji osigurano, on bi odgovarao:

„Čujem to i pomislim: ‘Baš me briga za Sonija Rolinsa. Ono gdje ja želim da idem je izvan Sonija Rolinsa. Mnogo dalje.’“

Svojim odlaskom, Soni Rolins ostavlja neizbrisiv trag u svjetskoj kulturi, ne samo kao virtuoz, već i kao čovjek koji je vjerovao da muzika ima moć da poveže ljude sa onim božanskim u njima.