Tivat je prije nekoliko dana bio politički centar Evrope. Grad koji se u međunarodnoj javnosti uglavnom vezivao za turizam, marinu Porto Montenegro i luksuzni nautički sektor, na jedan dan našao se u fokusu najuticajnijih svjetskih medija. Dolazak predsjednika Francuske Emanuela Makrona, njemačkog kancelara Fridriha Merca, predsjednice Evropske komisije Ursule fon der Lajen, predsjednika Evropskog savjeta Antonija Koste i lidera država Zapadnog Balkana pretvorio je crnogorsku obalu u mjesto sa kojeg su poslate možda najvažnije poruke o budućnosti evropskog proširenja u posljednjih nekoliko godina.

Foto: Vlada CG

Analiza izvještavanja Reutersa, Associated Pressa, Guardiana, Euronewsa i specijalizovanih evropskih medija pokazuje da je samit u Tivtu međunarodna javnost doživjela mnogo značajnijim nego što je to bio samo još jedan regionalni skup. U većini izvještaja događaj je predstavljen kao simbol povratka politike proširenja u sam vrh evropske agende, ali i kao svojevrsni test kredibiliteta Evropske unije.

POVRATAK PROŠIRENJA U CENTAR EVROPSKE POLITIKE

Godinama je politika proširenja Evropske unije bila u svojevrsnoj stagnaciji. Nakon prijema Hrvatske 2013. godine nije bilo novih članica, a zemlje Zapadnog Balkana često su imale utisak da se nalaze u čekaonici bez jasnog roka za ulazak.

Upravo zbog toga strani mediji posebnu pažnju posvetili su porukama koje su evropski lideri poslali iz Tivta.

Reuters je ocijenio da se Evropska unija nalazi pod pritiskom da dokaže kako je sposobna da prima nove članice. Njemački kancelar Fridrih Merc naglasio je da činjenica da EU više od decenije nije proširena ne predstavlja samo problem kandidata, već i problem same Unije.

Guardian je otišao korak dalje i samit predstavio kao pokušaj Brisela da obnovi povjerenje država Zapadnog Balkana. Britanski list naglašava da su zemlje regiona godinama slušale obećanja o evropskoj perspektivi, ali da sada prvi put postoji osjećaj da se u Briselu ozbiljno razgovara o konkretnim rokovima.

U izvještajima stranih medija često se pojavljuje ocjena da je rat u Ukrajini promijenio način na koji Evropska unija posmatra proširenje. Ako je nekada članstvo kandidata posmatrano uglavnom kroz tehničke reforme i usklađivanje zakonodavstva, danas se ono sve više tretira kao bezbjednosno i geopolitičko pitanje.

U tom kontekstu Zapadni Balkan više nije samo region koji čeka na članstvo, već prostor za koji se smatra da mora biti čvršće integrisan u evropske političke i ekonomske strukture.

CRNA GORA KAO GLAVNA PRIČA SAMITA

Iako se samit odnosio na svih šest država Zapadnog Balkana, gotovo svi međunarodni mediji izdvojili su Crnu Goru kao glavnog aktera događaja.

Associated Press navodi da se Crna Gora danas smatra najozbiljnijim kandidatom za ulazak u Evropsku uniju i da je među evropskim liderima prisutan optimizam da bi mogla postati naredna članica već do 2028. godine.

Reuters podsjeća da je Evropska komisija već formirala radnu grupu za pripremu budućeg pristupnog sporazuma sa Crnom Gorom, što je korak koji se rijetko pominje u javnosti, ali ima veliki politički značaj.

Za strane medije posebno je bila važna simbolika činjenice da je samit održan upravo u Crnoj Gori.

Brojni izvještaji navode da nije slučajno izabrana država koja je najdalje odmakla u pregovorima sa Evropskom unijom. Na taj način evropski lideri željeli su da pokažu da politika proširenja ima konkretan primjer uspjeha.

U mnogim analizama Tivat je opisan kao mjesto sa kojeg je Evropska unija pokušala da demonstrira da proširenje nije samo politička fraza već proces koji može imati opipljiv rezultat.

GEOPOLITIČKA PORUKA MOSKVI I PEKINGU

Jedan od najzanimljivijih aspekata stranog izvještavanja jeste činjenica da su mediji samit često posmatrali kroz prizmu globalne geopolitike.

Guardian, Reuters i AP više puta ističu da Evropska unija nastoji da ograniči politički i ekonomski uticaj Rusije i Kine na Zapadnom Balkanu.

U mnogim tekstovima navodi se da region predstavlja jednu od posljednjih velikih geopolitičkih praznina na evropskom kontinentu.

Za Brisel, kako ocjenjuju strani analitičari, proširenje više nije samo proces administrativnog prilagođavanja kandidata evropskim standardima, već strateška odluka o budućem obliku Evrope.

Antonio Kosta je upravo uoči samita naglasio da proširenje predstavlja geostrateški interes Evropske unije i investiciju u stabilnost kontinenta.

Ta formulacija našla se u brojnim međunarodnim izvještajima i praktično postala glavna politička poruka cijelog događaja.

TIVAT U SVJETSKIM MEDIJIMA

Posebno zanimljivo jeste kako su strani novinari opisivali sam grad domaćin.

Reuters ga naziva jadranskim primorskim gradom u kojem se odlučuje o budućnosti evropskog proširenja.

Guardian ga opisuje kao luksuzno crnogorsko ljetovalište koje je na jedan dan postalo politička prijestonica Evrope.

Euronews govori o Tivtu kao mjestu susreta dvije Evrope – postojeće Evropske unije i država koje tek žele da postanu njen dio.

Za zemlju veličine Crne Gore sama činjenica da su vodeći svjetski mediji danima izvještavali iz Tivta predstavlja diplomatski uspjeh koji prevazilazi simboliku jednog samita.

SJENA POLITIČKIH TENZIJA

Ipak, nije sve bilo pozitivno.

Veliki dio međunarodnih izvještaja posvećen je tenzijama između Podgorice i Beograda koje su obilježile dane pred samit.

Reuters i Associated Press detaljno su izvještavali o odluci crnogorskih vlasti da grupi od 87 državljana Srbije zabrane ulazak u zemlju zbog bezbjednosnih procjena.

Dodatnu pažnju izazvala je informacija da je srpska Bezbjednosno-informativna agencija predsjedniku Srbije Aleksandru Vučiću preporučila da ne putuje u Tivat zbog procijenjenih bezbjednosnih rizika.

Za strane medije taj slučaj poslužio je kao podsjetnik da region i dalje nosi određene političke i bezbjednosne nestabilnosti uprkos evropskim integracijama.

Nekoliko analiza ukazalo je na paradoks da se upravo tokom samita posvećenog evropskom jedinstvu ponovo otvorilo pitanje regionalnih podjela.

ŠTA JE PORUKA STRANIH MEDIJA?

Kada se saberu svi izvještaji, može se zaključiti da su međunarodni mediji iz Tivta poslali tri ključne poruke.

Prva je da je Evropska unija ozbiljnija nego ranije kada govori o proširenju.

Druga je da Crna Gora trenutno ima realnu šansu da postane naredna članica EU i da se u evropskim institucijama sve češće pominje kao primjer uspješnog kandidata.

Treća je da će konačni uspjeh zavisiti od sposobnosti države da sprovede reforme u pravosuđu, borbi protiv korupcije i jačanju institucija, jer upravo te oblasti strani mediji i evropski zvaničnici i dalje vide kao najveći izazov.

Zbog toga je samit u Tivtu u međunarodnoj javnosti ostao zapamćen ne samo kao diplomatski događaj, već kao trenutak u kojem je Crna Gora prvi put nakon mnogo godina predstavljena kao zemlja koja se ne nalazi na početku evropskog puta, već nadomak njegovog završetka