Mađarski predsjednik Tamaš Šujok u petak je potpisao novelu Ustava kojom se mandat premijera ograničava na maksimalno osam godina. Ovim potezom, bivši premijer Viktor Orban, koji je na čelu mađarske vlade proveo ukupno dvadeset godina, više se nikada ne može vratiti na tu funkciju, prenosi portal Klix.

Foto: Vlada CG, arhiva

Iako je šef države imao određene rezerve prema ovoj noveli, prvenstveno zbog zabrinutosti da se njome ograničava pravo odlučivanja parlamenta, na kraju je ipak stavio svoj potpis.

“Ova izmjena Ustava ne utiče na aktuelni mandat trenutnog predsjednika vlade, ali mijenja uslove za sve buduće premijere,” poručio je Sujok na svom zvaničnom Facebook profilu.

Mađarski parlament je ovu važnu ustavnu promjenu usvojio 15. juna. Prema novim odredbama koje su sada i zvanično dio mađarskog Ustava: “Osoba koja je obnašala funkciju premijera osam godina, uključujući i prekide, ne može ponovo biti izabrana za premijera”. Pri računanju ovog osmogodišnjeg perioda, u obzir se uzimaju svi mandati obnašani od 2. maja 1990. godine pa nadalje.

Fidez ogorčen: “Ograničavanje demokratije”

Balaž Orban, bivši šef izborne kampanje stranke Fidez, oštro je osudio ovu promjenu Ustava, nazivajući je pokušajem oduzimanja demokratskog prava mađarskom narodu da slobodno bira koga želi vidjeti na čelu vlade.

“Ovo je ograničavanje parlamentarizma i demokratije administrativnim sredstvima”, izjavio je Balaž Orban, dodavši da se nova vladajuća stranka Tisa boji Viktora Orbana “kao đavo tamjana”.

Podsjetimo, na parlamentarnim izborima održanim u aprilu, stranka Tisa odnijela je ubjedljivu pobjedu, osvojivši 141 od ukupno 199 zastupničkih mjesta. Orbanov Fidez je doživio težak pad osvojivši 52 mandata, dok je krajnje desni pokret Naša domovina dobio šest mjesta.

 Dvije decenije vladavine Viktora Orbana

Ovim zakonom i zvanično je stavljena tačka na političku eru Viktora Orbana, jedne od najupečatljivijih, ali i najkontroverznijih figura u modernoj istoriji Evrope. Orban je u premijerskoj fotelji proveo pune dvije decenije, što ga je činilo jednim od najdugovječnijih lidera na kontinentu.

Prvi put je izabran za premijera 1998. godine, kada je sa samo 35 godina postao jedan od najmlađih šefova vlada u Evropi. Njegov prvi mandat trajao je do 2002. godine. Nakon osam godina provedenih u opoziciji, Orban se trijumfalno vratio na vlast 2010. godine i od tada je neprekidno vladao punih 16 godina, sve do velikog poraza na ovogodišnjim aprilskim izborima.

Tokom svoje dugogodišnje vladavine, Orban je u potpunosti transformisao mađarski politički i pravosudni sistem. Izgradio je koncept onoga što je sam nazivao “iliberalnom demokratijom”, često dolazeći u otvoreni sukob sa čelnicima Evropske unije zbog svojih stavova o vladavini prava, migracijama, pravima manjina i slobodi medija.

Njegova politička karijera ostavila je dubok i neizbrisiv trag u Mađarskoj, ali zatvaranjem vrata za njegov eventualni povratak, zemlja sada definitivno okreće novu stranicu.