Više javno tužilaštvo u Beogradu saopštilo je da je analizom svih relevantnih događaja, podataka, činjenica i dokaza utvrdilo da na protestu 15. marta 2025. godine u Beogradu nije korišćen takozvani „zvučni top“, odnosno akustični uređaj LRAD, niti drugo sredstvo sličnih karakteristika. Prema zaključku Tužilaštva, na potezu od Terazija, duž Ulice kralja Milana ka Slaviji, dogodila se panična lančana reakcija građana, ali njen uzrok nije bila upotreba akustičnog uređaja.

Foto: Instagram screenshot/@kreni.promeni

Analiza je obuhvatila uzroke panične reakcije tokom petnaestominutne tišine, izjave građana i medicinsku dokumentaciju, način širenja informacija o navodnoj upotrebi „zvučnog topa“, kao i pitanje postojanja dokaza da je takav uređaj zaista korišćen.

Tužilaštvo navodi da je lančano kretanje učesnika skupa počelo ispred Narodne skupštine, nakon što su redari aktivirali „protokol o povlačenju“.

Ključni trenutak dogodio se na raskrsnici ulica Dragoslava Jovanovića i Kralja Milana, kada su redari, nakon informacije o povlačenju, počeli da skidaju prsluke i trče ka fasadama zgrada. Građani koji su to vidjeli počeli su da bježe u dva pravca – ka Terazijama i ka Slaviji.

Prema analizi Tužilaštva, talas lančanog kretanja zatim se širio Ulicom kralja Milana i trajao ukupno 32 sekunde.

Tužilaštvo je navelo i da su vještačenjem telefona osumnjičenog A. R., koji je u javnosti predstavljen kao vojni analitičar, kao i analizom emisije „Direktno“, emitovane 15. marta u večernjim satima na televiziji N1, utvrđeni izvor i mehanizam širenja informacija o navodnoj upotrebi „zvučnog topa“.

Kako tvrdi Tužilaštvo, analizom telefona utvrđeno je da je A. R. govorio o primjeni „PSY OPS“, odnosno „psiholoških operacija“, kao i da nije bio siguran da li da govori o „zvučnom topu“, „infrazvuku“ ili „Vorteksu“, već je sagovorniku rekao da „stavi koji god uređaj“.

Kada je riječ o snimcima trenutka prekida petnaestominutne tišine, Tužilaštvo je analiziralo video-zapise objavljene na YouTubeu i društvenim mrežama.

Navode da nijesu mogli da prihvate kao vjerodostojne gotovo identične snimke na kojima se čuje neobičan zvuk nalik „huku“, jer drugi snimci nastali na istom mjestu i u istom trenutku ne sadrže takav zvuk, već se na njima čuju pištaljke, komešanje i uzvici građana.

Korišćenjem softvera „Sonic Visualiser“ snimci sa „hukom“ upoređeni su sa snimkom koji je objavio Stefan Radić iz Radio Puls Grocka, a na kojem se čuju samo pištaljke i komešanje građana.

Tužilaštvo je zaključilo da je Radićev snimak originalan, dok su snimci na kojima se čuje specifičan „huk“ naknadno obrađeni i objavljeni narednog dana.

U prilog tome, navode, ide i 58 audio i video zapisa koje su dostavili Komitet pravnika za ljudska prava YUCOM, Beogradski centar za ljudska prava, FemPlatz, A11 – Inicijativa za ekonomska i socijalna prava, CRTA i Građanske inicijative, kao i četiri snimka Stranke slobode i pravde. Na tim zapisima, prema navodima Tužilaštva, nema intenzivnog i neobičnog zvuka visokih frekvencija.

Analizirajući izjave građana, njihove ljekarske izvještaje i video-zapise, Tužilaštvo je zaključilo da zdravstvene tegobe prijavljene nakon protesta ne mogu biti pripisane upotrebi „zvučnog topa“ ili sličnog uređaja.

Takođe je navedeno da nijedan redar niti policijski službenik koji je obezbjeđivao skup nije nakon protesta prijavio zdravstvene tegobe.

Od više desetina hiljada učesnika protesta, na pozive Tužilaštva i policije odazvalo se 151 lice, od kojih je 113 dostavilo ljekarske izvještaje. Tužilaštvo smatra da bi, da je „zvučni top“ zaista korišćen, posljedice osjetio znatno veći broj osoba koje su se nalazile na mjestu događaja.

Iako su pojedini mediji i nevladine organizacije navodili da im se zbog tegoba javilo između 3.000 i 4.000 ljudi, na zahtjev Tužilaštva civilne organizacije dostavile su spisak od 34 osobe koje bi mogle biti ispitane.

Tužilaštvo navodi da njihove zaključke potvrđuju i izjašnjenja BIA, Ministarstva odbrane i MUP-a Srbije, prema kojima njihovi pripadnici 15. marta nijesu koristili „zvučni top“ ili sličan uređaj, niti su policajci koji su obezbjeđivali skup čuli ili uočili upotrebu takvog sredstva.

Da LRAD nije korišćen, prema analizi, potvrđuje i proizvođač tog uređaja, kompanija Genasys, u saopštenju od 20. marta 2025. godine.

I Analiza mogućnosti upotrebe zvučnog topa, koju je 17. marta 2025. sačinio Vojnotehnički institut Ministarstva odbrane, navodi da nema indicija da je na protestu korišćen takav uređaj.

Tužilaštvo se pozvalo i na obavještenje Republičkog seizmološkog zavoda od 9. aprila 2025. godine, prema kojem 15. marta u Ulici kralja Milana nijesu zabilježene neuobičajene oscilacije tla, već samo uobičajeni ambijentalni šum karakterističan za to mjerno mjesto.

Na osnovu svega navedenog, Više javno tužilaštvo zaključilo je da nema osnova za pokretanje krivičnog postupka protiv bilo kog lica zbog navodne upotrebe „zvučnog topa“ ili drugog sličnog uređaja.

Međutim, Tužilaštvo je saopštilo da prikupljeni dokazi ukazuju na osnove sumnje da su određena lica namjerno i unaprijed smišljeno širila neistinite informacije o upotrebi takvog uređaja, kao i da su nepoznate osobe mijenjale originalne audio i video snimke dodavanjem specifičnog „huka“.

Zbog toga je najavljeno preduzimanje mjera radi identifikovanja i krivičnog gonjenja osoba za koje se utvrdi da su namjerno doprinijele širenju tih informacija i izazivanju uznemirenja javnosti.