Dva različita motiva, deset ponuđenih dizajna. Stižu nove novčanice eura, ali to naravno ne prolazi bez kritika. Jer, zašto odabrati ovaj motiv, a ne onaj motiv…

Foto: YouTube screenhsot/European Central Bank

Poznata lica ili ptice: Kako bi mogle izgledati nove novčanice eura?

Prilikom stvaranja prvih novčanica eura namjera je bila da se prikažu arhitektonski stilovi od antike do savremenog doba, ali nijedna građevina prikazana na novčanicama zapravo ne postoji.

U Evropi postoji veliki broj znamenitih građevina iz svih istorijskih razdoblja, a odabir samo jedne mogao bi izazvati nezadovoljstvo u drugim državama. Zbog toga su dizajneri odlučili da prikažu izmišljene mostove, prozore i građevine koje simbolizuju određene epohe, bez povezivanja sa konkretnim zemljama.

Sada se razmatraju novi motivi za buduću seriju novčanica eura, a jedan od prijedloga ide u potpuno drugačijem smjeru – prikazivanje poznatih Evropljana.

Na novčanici od pet eura našla bi se operska diva Marija Kalas, na deset eura kompozitor Ludvig van Betoven, dok bi fizičarka i dobitnica Nobelove nagrade Marija Kiri krasila novčanicu od dvadeset eura.

Književnik Migel de Servantes predviđen je za novčanicu od 50 eura, renesansni umjetnik i naučnik Leonardo da Vinči za 100 eura, dok bi se na novčanici od 200 eura nalazila književnica i mirovna aktivistkinja Berta fon Zutner.

Kako odabrati samo šestoro Evropljana?

Upravo tu nastaje najveći problem. Mnogi se pitaju po kojim kriterijumima je izabrano baš ovih šest istorijskih ličnosti.

Iako je njihov značaj nesporan, postavljaju se brojna pitanja. Zašto Betoven, a ne Mocart? Zašto Servantes, a ne Gete ili Balzak? Gdje su Kopernik ili Galilej? Ako je cilj bio predstaviti Grčku, da li je Marija Kalas značajniji izbor od Aristotela?

Druga serija prijedloga potpuno odustaje od istorijskih ličnosti i fokusira se na prirodu, odnosno ptice.

Na novčanici od pet eura prikazana je zidna puzavica, na deset eura vodomar, a na dvadeset eura pčelarica. Bijela roda nalazi se na novčanici od 50 eura i vjerovatno je jedina vrsta koju bi većina građana Evrope lako prepoznala.

Na novčanici od 100 eura predviđena je avoceta, dok bi najveći apoen od 200 eura krasila atlantska strmoglavka.

Da li su te ptice zaista simbol Evrope?

Kritičari smatraju da problem nije samo u tome što mnogi građani ne poznaju ove vrste, već i u tome što se neke od njih teško mogu smatrati tipično evropskim simbolima.

Po tom kriterijumu, na novčanicama bi se možda prije mogli naći beloglavi sup, tetrijeb gluhan ili neke druge vrste koje su snažnije povezane sa evropskim prirodnim nasljeđem.

Šta bi se nalazilo na poleđini novčanica?
Na poleđini serije sa pticama ponovo bi se našle građevine, ali ovog puta stvarne institucije Evropske unije. Među njima su Evropski parlament, Evropska komisija, Evropska centralna banka, Sud Evropske unije, Evropski savjet i Savjet Evropske unije, kao i Evropski revizorski sud.

Kod serije sa poznatim Evropljanima dizajnerima je ostavljeno više slobode. Tako bi se na poleđini novčanice od pet eura nalazili ulični umjetnici, na deset eura horsko pjevanje, na dvadeset eura škola ili univerzitet, na pedeset eura biblioteka, na stotinu eura muzej, a na dvjesta eura javni trg.

Odluka do kraja godine

Predložene motive odabrao je žiri sastavljen od 21 člana, ali proces donošenja konačne odluke još nije završen. Evropska centralna banka zatražila je i mišljenje građana Evropske unije kroz javnu anketu koja je trajala do 21. septembra.

Konačan izgled novih novčanica eura trebalo bi da bude poznat do kraja godine. Osim estetskih promjena, cilj je i unapređenje bezbjednosnih elemenata, jer iako su sadašnje novčanice među najzaštićenijima na svijetu, stručnjaci smatraju da postoji prostor za dodatno unapređenje zaštite od falsifikovanja.