Osnovne i srednje škole u Crnoj Gori trenutno pohađa 6.717 stranih državljana, a najveći broj učenika dolazi iz Rusije, Srbije, Ukrajine i Turske, saopšteno je Portalu RTCG iz Ministarstva prosvjete, nauke i inovacija.

Foto: Ilustracija/Pixabay.com 

Za djecu koja ne poznaju dovoljno jezik na kojem se izvodi nastava obezbijeđena su dva dodatna časa sedmično, dok škole, uz podršku Ministarstva i Zavoda za školstvo, organizuju i druge oblike pomoći kako bi se učenici što lakše uključili u nastavu i školsku sredinu. Ipak, iskustva nastavnika pokazuju da rad sa djecom koja ne govore crnogorski jezik u praksi može biti veoma zahtjevan.

Prema podacima Informacionog sistema crnogorskog obrazovanja, u osnovnim i srednjim školama ima ukupno 6.717 učenika stranih državljana.

Iz Ministarstva nijesu dostavili precizne podatke o broju učenika po pojedinačnim državama, ali navode da ih najviše dolazi iz Rusije, Srbije, Ukrajine i Turske.

Strani učenici, kako objašnjavaju, imaju ista prava na obrazovanje kao i crnogorski državljani.

„U skladu sa Opštim zakonom o obrazovanju i vaspitanju, stranci kojima je odobren privremeni ili stalni boravak u Crnoj Gori, kao i stranci koji traže međunarodnu zaštitu, lica sa odobrenom međunarodnom ili privremenom zaštitom i lica bez državljanstva jednaki su u ostvarivanju prava na obrazovanje sa crnogorskim državljanima, u skladu sa posebnim zakonom“, naveli su iz Ministarstva u odgovrima za Portal RTCG. 

Kako dodaju, ni sama procedura upisa ne razlikuje se u odnosu na domaće učenike.

„Upisna procedura oslanja se na odredbe Opšteg zakona o obrazovanju koje stranim državljanima sa prebivalištem u Crnoj Gori obezbjeđuju jednakost u ostvarivanju prava na obrazovanje, a samim tim i upisna procedura se ne razlikuje u odnosu na naše učenike“, pojasnili su oni. 

Posebna podrška organizovana je za učenike koji ne poznaju dovoljno jezik nastave.

„U školama se realizuje podrška učenja našeg jezika kao nematernjeg prema javno važećem predmetnom programu sa dva dodatna časa sedmično, koji se finansiraju iz budžeta Ministarstva prosvjete, nauke i inovacija. U odnosu na njihove potrebe, škole se, u skladu sa ustaljenom praksom, obraćaju Ministarstvu koje daje saglasnost za organizaciju dodatna dva časa sedmično. Sve škole koje prepoznaju ovu potrebu, uz podršku MPNI, u prilici su da realizuju ovaj vid podrške“, naveli su iz Ministarstva.

Praksa pokazuje da izazovi postoje

Međutim, iskustva iz učionice pokazuju da je rad sa učenicima koji ne govore crnogorski jezik često složeniji nego što izgleda na papiru.

Za nastavnicu iz jedne podgoričke osnovne škole držati čas đacima koji ne govore crnogorski jezik predstavlja veliki izazov. Kako je kazala za Portal RTCG, trenutno u odjeljenju ima učenike iz Turske, Ukrajine i Rusije.

Nastava se, prema njenim riječima, često odvija tako što izgovori dvije rečenice, a zatim sačeka da ih Google Translate prevede. Za to vrijeme ostala djeca često pričaju, pa je rad dodatno otežan.

Prema njenim riječima, u školi trenutno nema organizovane podrške za strane učenike u učenju crnogorskog jezika kao što je to ranije bio slučaj, kada su đaci odlazili u OŠ „Novka Ubović“.

Kaže da škola planira da se dogovori sa ostalim školama kako bi se pronašlo rješenje za dalju podršku učenicima.

Slično iskustvo ima i učiteljica iz jedne podgoričke osnovne škole, koja je u radu sa učenicima takođe koristila Google Translate.

Prije nekoliko godina imala je tri đaka iz Rusije i jednog iz Turske. Kako navodi, podršku u učenju jezika dobijali su tako što su išli u OŠ „Novka Ubović“, dok su neki učenici sami potražili i privatne časove.

Matematika se, prema njenim riječima, lakše radila, dok je jezik predstavljao znatno veći izazov.

Zavod za školstvo izradio je i školama dostavio smjernice za uključivanje učenika sa drugih govornih područja u obrazovno-vaspitne ustanove u Crnoj Gori, kao i smjernice za njihovo vrednovanje i ocjenjivanje.

„Smjernice za vrednovanje i ocjenjivanje učenika sa drugih govornih područja izrađene su s obzirom na to da je kao najveći izazov u radu istaknut problem ocjenjivanja učenika. Protokol za posmatranje djece sa smetnjama u razvoju je prilagođen i implementira se“, navode iz Ministarstva.

U školama se formiraju i timovi koji kontinuirano pružaju podršku učenicima i roditeljima.

„Realizuju se časovi dopunske i dodatne nastave, slobodne aktivnosti i djeca se uključuju u aktivnosti u ustanovama, što doprinosi njihovoj integraciji sa vršnjacima“, saopštili su oni. 

Podaci o broju stranih učenika dolaze u trenutku kada se u Crnoj Gori bilježi i veliki broj stranih državljana sa dozvolom boravka.

Centar za građansko obrazovanje saopštio je juče, pozivajući se na podatke Ministarstva unutrašnjih poslova iz septembra 2026. godine, da dozvolu boravka u Crnoj Gori ima 69.945 stranih državljana.

Najbrojniji su državljani Rusije, kojih je 17.907, zatim Srbije sa 15.287 i Turske sa 10.600. Te tri grupe čine 63 odsto svih stranih državljana sa dozvolom boravka u Crnoj Gori.

Slijede državljani Bosne i Hercegovine, kojih je 3.801, Kosova 3.139, Albanije 3.064, Azerbejdžana 2.552, Ukrajine 1.614, Sjeverne Makedonije 1.174 i Njemačke 1.093.

CGO je podsjetio i da je Državna revizorska institucija u izvještaju „Efikasnost realizacije aktivnosti u oblasti integrisanog upravljanja migracijama u periodu 2021–2025“ navela da je tokom 2025. godine u Crnoj Gori boravilo 107.506 stranih državljana, dok je broj stranaca sa privremenim boravkom porastao sa 35.881 u 2021. na 67.807 u 2025. godini.

Upozoravaju da podaci MUP-a, popisa stanovništva iz 2023. godine i nalazi DRI nijesu direktno uporedivi, jer se odnose na različite periode i obuhvate, ali ocjenjuju da zajedno ukazuju na obim i dinamiku promjene migracione slike Crne Gore.

„Migraciona politika ne može se voditi na osnovu nepotpunih podataka i reakcija od slučaja do slučaja. Ovako dinamična migraciona kretanja zahtijevaju ozbiljnije planiranje, redovno ažurirane i javno dostupne podatke i institucionalni odgovor koji prati stvarno stanje“, poručili su iz CGO-a.