Crnogorski pasoš zauzima 68. mjesto na globalnoj listi Passport Reports, sa skorom mobilnosti 128 i pristupom 64,6 odsto svjetskih destinacija kroz bezvizni režim, vizu po dolasku ili druge olakšane ulazne aranžmane i elektronsko odobrenje za putovanje. 

Foto: arhiva, Kolektiv.me

U okviru rangiranja crnogorskog pasoša, Passport Reports, koji priprema i objavljuje pasoške izvještaje za 199 zemalja na 34 jezika, navodi 79 destinacija bez vize, 44 u kategoriji vize po dolasku ili olakšanog ulaska i pet uz elektronsko odobrenje za putovanje.

Evropa nosi najširi regionalni pristup

Najviši regionalni rezultat zabilježen je u Evropi, gdje ukupni pristup iznosi 95,7 odsto. Crnogorski pasoš ima bezvizni pristup u 44 evropske destinacije, dok su Ujedinjeno Kraljevstvo i Irska u izvještaju navedeni među destinacijama za koje je viza potrebna unaprijed. Za veliki broj evropskih destinacija prikazan je boravak do 90 dana, dok su za Bjelorusiju i Rusiju navedena 30 dana.
Izvan Evrope, ukupni regionalni pristup iznosi 75,0 odsto u Južnoj Americi, 66,7 odsto u zalivskim zemljama, 64,7 odsto na Bliskom istoku i 62,0 odsto u Aziji. U Africi je zabilježeno 55,6 odsto, u Sjevernoj Americi 47,8 odsto, u Centralnoj Aziji 60,0 odsto, a u Okeaniji 28,6 odsto. Ovi procenti obuhvataju bezvizni ulazak, vizu po dolasku ili druge olakšane režime i elektronsko odobrenje za putovanje.

Pet destinacija uz elektronsko odobrenje

Elektronsko odobrenje za putovanje evidentirano je za pet destinacija: Obalu Slonovače, Južnu Koreju, Keniju, Sejšele i Izrael. Izvještaj uz pojedine rute prikazuje i dodatne procedure, među njima prethodnu registraciju za Obalu Slonovače, turističku registraciju za Sejšele, karticu dolaska za Singapur i turističku karticu za Surinam. Za Gruziju je naveden boravak do 360 dana, za Jermeniju do 180 dana, a za Nepal do 150 dana u kategoriji vize po dolasku ili olakšanog ulaska.
Kategorija vize po dolasku ili olakšanog ulaska obuhvata 44 destinacije i nije ograničena samo na vizu izdatu na granici. U izvoru se, zavisno od destinacije, pojavljuju i sistemi kao što su eVisa, eVisa Also Available i EASE, zbog čega Passport Reports ovu grupu tretira kao širu kategoriju pojednostavljenog ulaska. Istovremeno, za 70 destinacija, odnosno 35,4 odsto obuhvaćenog svijeta, viza je navedena kao potrebna prije putovanja.

Crna Gora je 83. po gostoprimstvu

Kada se posmatra suprotni pravac putovanja, odnosno ulazak stranih pasoša u zemlju, Crna Gora zauzima 83. mjesto među 199 zemalja na listi gostoprimstva. Vizni uslovi za ulazak u Crnu Goru odnose se na taj ulazni smjer i ne treba ih miješati sa rangiranjem crnogorskog pasoša, koje mjeri mogućnosti putovanja državljana Crne Gore prema drugim destinacijama.
Signali viznog reciprociteta pokazuju razlike između ta dva pravca. Među primjerima su Sjedinjene Američke Države, Ujedinjeno Kraljevstvo, Kanada, Australija, Novi Zeland, Meksiko i Irska, čiji pasoši mogu ući u Crnu Goru bez vize, uz elektronsko odobrenje ili kroz režim vize po dolasku, dok je za crnogorski pasoš prema tim destinacijama navedena obaveza vize. U drugom smjeru izvještaj navodi, između ostalih, Azerbejdžan, Bangladeš, Boliviju, Kinu, Jermeniju, Indiju, Keniju, Tunis i Zambiju, čiji pasoši zahtijevaju vizu za Crnu Goru, dok crnogorski pasoš prema tim zemljama ima bezvizni, elektronski ili olakšani ulazak.

Pozicija u evropskim i međunarodnim grupama

U evropskom poređenju Crna Gora je na 40. mjestu među 47 pasoša. Među članicama NATO-a nalazi se na 30. mjestu od 32, među članicama Svjetske trgovinske organizacije na 70. mjestu od 159, a među državama učesnicama OEBS-a na 43. mjestu od 57. U grupi parlamentarnih republika zauzima 27. mjesto među 40 zemalja, dok je među zemljama koje koriste euro na 26. mjestu od 27.

Ukupna slika pokazuje da se najveći dio mobilnosti crnogorskog pasoša oslanja na bezvizni pristup, koji obuhvata 79 destinacija ili 39,9 odsto svijeta, dok dodatnih 44 destinacije ulaze u širu kategoriju vize po dolasku ili olakšanog ulaska, a pet zahtijeva elektronsko odobrenje za putovanje. Zbir te tri kategorije daje skor mobilnosti 128, koji je osnova globalne pozicije od 68. mjesta.

Kako se čita rangiranje

Različiti pasoški indeksi mogu doći do različitih pozicija za isti pasoš zato što ne moraju na isti način uključivati vrste pristupa, razvrstavati pojedine procedure, određivati prioritete ili rješavati izjednačene rezultate. Passport Reports primjenjuje unaprijed definisane i mjerljive kriterijume jednako na sve pasoše: prvo se poredi skor mobilnosti, koji predstavlja zbir destinacija dostupnih bez vize, uz vizu po dolasku ili druge olakšane ulazne aranžmane i uz elektronsko odobrenje za putovanje. Ako je skor mobilnosti isti, redom se porede broj bezviznih destinacija, zatim broj elektronskih odobrenja za putovanje i potom kategorija vize po dolasku ili olakšanog ulaska; ako su sva četiri pokazatelja jednaka, pasoši dijele isto mjesto. Takav unaprijed utvrđen redosljed i ista pravila za sve pasoše čine metodologiju transparentnom i uporedivom, dok razlike među drugim indeksima mogu proisteći iz njihovih metodoloških izbora.