Decenijama se smatralo da normalna telesna temperatura čoveka iznosi 37 stepeni Celzijusa. Međutim, novija naučna istraživanja pokazuju da se prosječna tjelesna temperatura ljudi tokom poslednjih 150 godina smanjila i da bi danas mogla biti bliža 36,4 stepena.

Foto: Ilustracija/Pexels.com 

Naučnici pokušavaju da objasne zbog čega smo postali „hladniji“, a među mogućim razlozima navode bolje zdravstvene i životne uslove, manje infekcija i promene u načinu života, piše N1.hr, pozivajući se na BBC.

Još šezdesetih godina 19. vijeka njemački lekar Karl Vunderlih (Carl Wunderlich) sproveo je opsežno istraživanje tokom kojeg je prikupio više od milion merenja telesne temperature kod 25.000 pacijenata.

Na osnovu tih podataka zaključio je da prosečna telesna temperatura zdrave odrasle osobe iznosi 37 stepeni Celzijusa. Ta vrednost postala je opšteprihvaćeno medicinsko merilo koje se koristi već generacijama.

Međutim, istraživanja sprovedena posljednjih decenija pokazuju da je prosječna tjelesna temperatura danas nešto niža.

Ljudi su danas hladniji nego prije 150 godina

Tim naučnika sa Univerziteta Stanford analizirao je podatke gotovo 190.000 Amerikanaca, prikupljene u periodu od 1862. do 2017. godine.

Istraživači su utvrdili da je prosečna telesna temperatura američkih muškaraca danas oko 0,59 stepeni niža nego u 19. veku.

 „Čini se da je nova normalna vrednost za odrasle bliža 36,39 stepeni“, navodi Džuli Parsonet (Julie Parsonnet), lekarka i istraživačica sa Stanforda.

Ovi rezultati ukazuju na to da se prosječna tjelesna temperatura ljudi postepeno mijenjala, ali naučnici još pokušavaju da utvrde sve uzroke te promene.

Zašto nam je telesna temperatura niža?

Jedno od mogućih objašnjenja jeste poboljšanje opšteg zdravstvenog stanja stanovništva.

Tokom 19. veka ljudi su mnogo češće obolevali od tuberkuloze, dizenterije, reumatske groznice i drugih zaraznih bolesti.

Njihov imunološki sistem morao je neprestano da troši energiju kako bi se borio protiv infekcija, što je povećavalo proizvodnju toplote u organizmu.

Parsonet objašnjava da imuni sistem tokom borbe protiv bolesti troši kalorije, odnosno energiju koja se delom oslobađa u obliku toplote.

Na smanjenje prosječne telesne temperature mogli su da utiču i bolji higijenski uslovi, vakcinacija, kao i savremeni sistemi grejanja i klimatizacije.

Danas veliki deo života provodimo u prostorijama sa relativno stabilnom i prijatnom temperaturom, zbog čega organizam ne mora da troši toliko energije na održavanje tjelesne toplote.

Slična promjena zabijležena i u Amazoniji

Zanimljivo je da smanjenje prosečne telesne temperature nije zabilježeno samo među stanovnicima razvijenih zemalja.

Sličan trend naučnici su uočili i među pripadnicima naroda Cimane (Tsimane), koji žive u amazonskoj prašumi.

Njihova prosečna telesna temperatura smanjila se sa približno 37 stepeni početkom dvehiljaditih na oko 36,5 stepeni 2018. godine.

Ovaj podatak dodatno je podstakao istraživače da proučavaju moguće uzroke promjena telesne temperature tokom vremena.

Da li su stari toplomeri pokazivali pogrešne vrijednosti?

Ipak, nisu svi naučnici uvjereni da je smanjenje prosečne telesne temperature isključivo posledica promena u ljudskom organizmu.

Filip Makovijak (Philip Mackowiak) sa Univerziteta Merilend proučavao je jedan od toplomera koje je koristio Vunderlih i primjetio da je pokazivao približno dva stepena višu temperaturu od savremenih uređaja.

Pored toga, Vunderlih je temperaturu merio ispod pazuha, dok se danas ona često meri u ustima, što dodatno otežava poređenje istorijskih i savremenih rezultata.

Međutim, istraživači sa Stanforda smatraju da razlike u instrumentima i metodama merenja ne mogu u potpunosti da objasne uočeni pad.

Analizirajući podatke iz različitih vremenskih perioda, ustanovili su da su osobe rođene ranije zaista imale višu prosečnu telesnu temperaturu.

Da li je 37 stepeni i dalje normalna temperatura?

Stručnjaci naglašavaju da normalna telesna temperatura nije ista kod svih ljudi.

Ona zavisi od godina, pola, tjelesne građe, doba dana i drugih individualnih faktora.

Starije osobe uglavnom imaju nešto nižu telesnu temperaturu, dok je kod žena ona u proseku nešto viša nego kod muškaraca.

Temperatura se mijenja i tokom dana – najniža je obično rano ujutru, a najviša kasno poslepodne.

Zbog toga lekari upozoravaju da vrednost od 37 stepeni ne treba posmatrati kao strogu granicu između normalne i povišene temperature.

Biološki antropolog Adrijan Jegi (Adrian Jaeggi) objašnjava da takve granice ne predstavljaju oštre prelaze i da između temperature od 36,99 i 37,01 stepen praktično nema značajne razlike.

Ipak, izrazito niska ili visoka telesna temperatura može ukazivati na ozbiljan zdravstveni problem.

Kod odraslih osoba temperatura ispod 35 stepeni ili iznad 40 stepeni zahtjeva posebnu pažnju i hitnu medicinsku procjenu.

Naučnici zato poručuju da je važno razumeti kako se telesna temperatura razlikuje među pojedincima, ali i kako se njena prosečna vrijednost menjala tokom istorije.

Iako je 37 stepeni i dalje korisna orijentaciona vrijednost, savremena istraživanja pokazuju da ljudsko telo možda nije baš onoliko toplo koliko smo decenijama vjerovali.