Svečanim predstavljanjem projekta CENNA, vrijednog 30 miliona eura, danas je u Naučno-tehnološkom parku Crne Gore u Podgorici obilježen početak realizacije jednog od najznačajnijih naučnoistraživačkih projekata u Crnoj Gori. Projekat, kojim koordinira Univerzitet Crne Gore, predstavlja prvi uspješan projekat Crne Gore u okviru „Teaming for Excellence“ programa Horizont Evropa i najveći grant koji je Crna Gora dobila kroz ovaj evropski program.

Foto: ucg.ac.me

Projekat CENNA podrazumijeva uspostavljanje Centra izvrsnosti za napredni monitoring životne sredine i rješenja zasnovana na prirodi u zaštićenim područjima Crne Gore.

U okviru projekta biće uspostavljena savremena istraživačka infrastruktura u Podgorici, uključujući laboratorije i prostore za istraživanje i obuku, dok će se na Skadarskom jezeru i Durmitoru razvijati i testirati napredne tehnologije za praćenje stanja životne sredine i očuvanje prirodnih resursa.

Univerzitet Crne Gore realizovaće projekat u saradnji sa Univerzitetom u Antverpenu i Univerzitetom u Arhusu, dok su nacionalni partneri Ministarstvo prosvjete, nauke i inovacija i Nacionalni parkovi Crne Gore.

Za realizaciju projekta obezbijeđeno je 15 miliona eura bespovratnih sredstava Evropske unije i dodatnih 15 miliona eura nacionalnog kofinansiranja Ministarstva prosvjete, nauke i inovacija, odnosno Vlade Crne Gore.

Svečanosti su prisustvovali visoki predstavnici Vlade Crne Gore, Evropske komisije, diplomatskog kora, evropskih istraživačkih institucija i partnerskih organizacija.

"Postoje trenuci kada se promijeni naša predstava o tome šta je moguće. Za Univerzitet Crne Gore i za crnogorsku nauku, dobijanje projekta CENNA jeste jedan od tih trenutaka“, kazao je rektor Univerziteta Crne Gore prof. dr Vladimir Božović.

Govoreći o širem značaju projekta, Božović je istakao da je ovo prilika da se znanje stavi u službu odgovornijeg odnosa prema prirodi, ali i da se otvore nove perspektive za budućnost crnogorske nauke.

„Navikli smo da o svojoj zemlji govorimo kroz njenu ljepotu. Sa razlogom smo ponosni na njene planine, jezera i rijeke. Ali ponos podrazumijeva i odgovornost. Ljepota koju smo naslijedili obavezuje nas da razvijamo znanje kojim ćemo je sačuvati. CENNA nam daje priliku da tu odgovornost naučno utemeljimo. Da promjene u prirodi uočavamo na vrijeme i da odluke zasnivamo na pouzdanim podacima. Da na Skadarskom jezeru i Durmitoru povežemo istraživanje sa konkretnom potrebom da se očuva ono što je dragocjeno i teško nadoknadivo“,  istakao je on.

Rektor Božović je naglasio da jedan od najvažnijih zadataka Univerziteta mora biti stvaranje ambijenta u kojem će mladi ljudi imati priliku da razvijaju svoje naučne potencijale i grade karijere u Crnoj Gori.

 „Naši mladi ljudi treba da imaju priliku da odlaze, uče i sarađuju sa najboljima. A mi im dugujemo uslove zbog kojih će Crnu Goru vidjeti kao mjesto u kojem njihove naučne ambicije mogu da rastu“, poručio je on.

Foto: ucg.ac.me

Predsjednik Vlade Crne Gore Milojko Spajić ukazao je na značaj projekta CENNA u kontekstu višedecenijskog opredjeljenja Crne Gore da bude ekološka država, naglašavajući važnost pretvaranja te vizije u konkretne rezultate.

"Danas obilježavamo početak najvećeg projekta koji je crnogorska nauka do sada izborila u evropskim programima za istraživanje i inovacije. Ovaj projekat ima posebnu simboliku jer dolazi u godini u kojoj obilježavamo tri i po decenije od proglašenja Crne Gore prvom ekološkom državom na svijetu. Danas tom istorijskom opredjeljenju dajemo konkretan sadržaj. Jer, konačno je vrijeme da tu ideju pretvaramo u rezultate", istakao je  on. 

Spajić je kazao da je CENNA projekat vrijedan 30 miliona eura, u koji Evropska unija i Vlada Crne Gore ulažu po 15 miliona eura, te da iza ovog ulaganja stoji jasno uvjerenje da Crna Gora ima ljude, znanje, volju i institucije sposobne da predvode velike evropske istraživačke poduhvate.

„Time pokazujemo šta Crna Gora donosi Evropskoj uniji – znanje naših ljudi, istraživački potencijal i spremnost da preuzmemo odgovornost za poslove od zajedničkog interesa“, poručio je premijer Spajić. 

Foto: ucg.ac.me

Evropska komesarka za startapove, istraživanje i inovacije Ekaterina Zaharijeva  u video poruci istakla je da CENNA predstavlja važnu prekretnicu za Crnu Goru, posebno imajući u vidu izuzetno snažnu konkurenciju u okviru evropskog programa.

„Od 317 projektnih predloga podnijetih u prvoj fazi poziva za program ‘Teaming’, samo 19 je odobreno za finansiranje iz sredstava Evropske unije, među kojima je i CENNA“, kazala je Zaharijeva.

Ona je naglasila i širi društveni značaj projekta. „ Projekat CENNA jasan je primjer kako ova podrška može donijeti stvarne promjene. Projekat ima potencijal da unaprijedi kvalitet života ljudi u Crnoj Gori i širom regiona“, poručila je Zaharijeva.

Ministarka prosvjete, nauke i inovacija prof. dr Anđela Jakšić Stojanović istakla je višestruku razvojnu dimenziju projekta CENNA, naglašavajući da on donosi nove mogućnosti za razvoj crnogorske nauke, afirmaciju mladih istraživača, zaštitu životne sredine i snažnije povezivanje Crne Gore sa Evropskim istraživačkim prostorom.

„Za Univerzitet Crne Gore ovaj projekat ima veliki institucionalni značaj jer on otvara brojne mogućnosti za nove naučno-istraživačke inicijative i međunarodna partnerstva, ali i otvara prostor generacijama mladih ljudi koji će svoje potencijale razvijati upravo u Crnoj Gori. Istovremeno, CENNA predstavlja i najznačajniji razvojni projekat države, a podrška Vlade Crne Gore potvrđuje njeno strateško opredjeljenje da uvijek stane iza ideja koje imaju kapacitet da unaprijede naš naučno-istraživački i inovacioni ekosistem.

Ono što daje dodatnu vrijednost ovom projektu jeste činjenica da se on fokusira na zaštitu životne sredine i primjenu rješenja zasnovanih na prirodi, što predstavlja jednu od najaktuelnijih tema današnjice – ne samo na nacionalnom, već i na globalnom nivou. Takođe, ne treba zaboraviti ni treću, jako važnu dimenziju ovog projekta, a to je činjenica da nam on u ključnom momentu, u susret pridruživanju Crne Gore Evropskoj uniji, omogućava da značajno ojačamo svoje naučno-istraživačke kapacitete i postanemo dio Evropskog istraživačkog prostora“, kazala  je Jakšić Stojanović.

Foto: ucg.ac.me

Prorektorka Univerziteta Crne Gore, prof. dr Svetlana Perović, istakla je da projekat CENNA predstavlja važan iskorak za nauku, visoko obrazovanje i ukupni razvoj Crne Gore, posebno u oblasti istraživanja i očuvanja prirodnih resursa.

Ona je naglasila da projekat otvara značajne mogućnosti za razvoj mladih istraživača, njihovu međunarodnu mobilnost i saradnju sa vodećim evropskim istraživačkim timovima, sa ciljem da mladi naučnici svoju profesionalnu budućnost grade u Crnoj Gori.

„Želimo da mladim ljudima pružimo takvu priliku da svoju naučnu budućnost grade u Crnoj Gori“, poručila je Perović, ističući i značaj partnerstva Univerziteta Crne Gore, nacionalnih i evropskih institucija, zahvaljujući kojem je jedna ambiciozna naučnoistraživačka ideja pretočena u projekat vrijedan 30 miliona eura.

„Naš zadatak je jasan – da ovu priliku pretvorimo u trajnu vrijednost za Univerzitet, Crnu Goru i buduće generacije“, zaključila je Perović.

Prisutnima su se obratili i: ambasador Evropske unije u Crnoj Gori NJ. E. Johan Satler (Johan Sattler), ambasadorka Kraljevine Danske u Crnoj Gori Pernile Deler Kardel,  prof. dr Nada Sirotić, predstavnica Generalnog direktorata Evropske komisije za istraživanje i inovacije, Ales Fiala, rukovodilac jedinice za proširenje učešća u Evropskoj izvršnoj agenciji za istraživanje, prof. dr Jonas Šulink (Jonas Schoelynck) sa Univerziteta u Antverpenu, prof. dr Thomas Alexander Davidson, predstavnik međunarodnih partnera, i Marinela Đuretić, direktorica Nacionalnih parkova Crne Gore.

Realizacijom projekta CENNA, Univerzitet Crne Gore dodatno učvršćuje svoju ulogu u evropskom istraživačkom prostoru, povezujući međunarodnu naučnu izvrsnost sa potrebama zaštite prirodnog nasljeđa i održivog razvoja Crne Gore.