Već duže od decenije, teoretski se pretpostavlja da je maksimalna temperatura koju, pri ekstremno vlažnim uslovima, zdrav čovjek može da izdrži – 35 °C. Nakon prelaska te granice, temperatura tijela nekontrolisano bi rasla.

Foto: Ilustracija, Pixabay

Tih 35 °C mnogo je toplije nego što na prvu loptu djeluje.

Naime, govori se o temperaturi vlažnog termometra (wet bulb temperature), što je je zapravo temperatura običnog živinog termometra oko kojeg je obmotana pamučna krpica nakvašena vodom, piše Klima 101.

Pri čitanju 35 °C na ovakvom termometru, vazduh je toliko zasićen vodenom parom da sprječava znoj sa kože da ispari i tijelo ne može da se se rashladi pa je subjektivni osećaj temperature znatno viši.

Nekoliko savremenih analiza preispitivalo je validnost ovog podatka iz 2010. godine, a koji je naširoko prihvaćen u nauci. Novi rezultati otkrivaju da je naš prag tolerancije na vrućine niži nego što se vjeruje, a takođe se smatra da je prethodno korišćeni model manje primenjiv na stvarni svet.

U sklopu jednog eksperimenta iz 2022, došlo se do brojke od 31 °C i vlažnost vazduha od 100% kao kritične temperature vlažnog termometra za zdravu, mladu osobu.

Sa napretkom globalnog zagrijavanja, pitanja „koliko toplo je za ljude zapravo pretoplo?” i „koja je to najviša temperatura koju možemo da preživimo?” nažalost postaju sve aktuelnija. Svoje uvide u ovu problematiku odlučili su da pruže i naučnici iz Australije.

Prije pet godina, profesor Oli Džej sa Fakulteta medicine i zdravlja na Univerzitetu u Sidneju počeo je da dizajnira komoru koja bi mogla da oponaša današnje toplotne talase, ali i one koji se, u svjetlu klimatskih promjena, predviđaju za budućnost.

Komora, vrijedna 1,3 miliona dolara, završena je 2021. i dopremljena do Sidneja. Istraživači, uključujući Džeja, sada je koriste da bi ispitali granice ljudskog preživljavanja na vrućinama.

Klimatska komora zapravo je mala prostorija u kojoj ispitanici mogu da vježbaju, odmaraju i obavljaju druge svakodnevne aktivnosti, ali i da imitiraju rad u fabrici odjeće, peglajući i šijući.

Svakog minuta, naučnici mogu da povećaju ili smanje temperaturu za 1 °C, i to od 5 do užarenih 55 °C. Oni kontrolišu i brzinu vjetra i simuliraju sunčevo zračenje pomoću infracrvenih lampi.

Povrh svega toga, može da se podesi i vlažnost vazduha. A upravo to je, kao što smo mogli vidjeti, ključna varijabla koja kroji uticaj toplote.

Procjene Olija Džeja i međunarodnog tima eksperata, objavljene krajem prošle godine u naučnom časopisu Nature, pokazuju da su granice preživljavanja temperature vlažnog termometra za mlade između 26 i 34 °C, dok se za starije kreće u rasponu od 21 do 34 °C.

Ovi proračuni inovativni su iz nekoliko razloga: ne fokusiraju se samo na omladinu, već i na stariju populaciju, a istovremeno su u komori testirali i izdržljivost različitih starosnih grupa u hladu i na suncu, kao i u stanju mirovanja i pri vježbanju.

Ovo ljeto, prema preliminarnoj analizi Instituta za meteorologiju, moglo bi da bude najtoplije ljeto ikada zabilježeno u Srbiji.

Vjerovatnoća za prelaženje graničnih vrijednosti vlažnog termometra veća je u oblastima sa velikim vodenim površinama koje imaju tendenciju da se zagrijavaju i isparavaju, zasićujući vazduh vodenom parom. A ukoliko se sagorijevanje fosilnih goriva nastavi istim tempom, ona bi redovno odlazila u nebezbjednu zonu u Južnoj Aziji i na Bliskom istoku već u ovom vijeku, kaže studija koja se oslanjala na pomenuto mjerenje iz 2010.

Samim tim, opasnosti su možda čak i veće, kao i prostorno šire.

Pored ublažavanje klimatskih promjena kroz energetsku tranziciju i razvoj čistih tehnologija, zarad smanjenja rizika, neophodne su i mjere adaptacije na izmenjene klimatske uslove, ali i unapređenje zdravstvenog sistema na čije bi savjete stanovnici mogli da se oslone pri žestokim temperaturama, pogotovo kada su praćene visokom vlažnošću vazduha.