Površine 34 sa 32 metra, džinovski koral (Pavona clavus) duži je od plavog kita, a čak je vidljiv iz svemira. Najveći koral na svijetu upravo je otkriven u jugozapadnom Tihom okeanu, objavili su naučnici angažovani na projektu Pristin siz (Pristine Seas) Društva Nacionalna geografija.

Foto: Instagram screeshot/National Geographic

Džinovski koral je primijećen tokom naučne ekspedicije koju je pokrenuo program Nacionalna geografija Pristin siz u oktobru radi proučavanja zdravlja okeana na Solomonovim ostrvima.

Novootkriveni koral je tri puta veći od prethodnog rekordera u Američkoj Samoi, prema Pristine sizu.

Za razliku od grebena, koji se sastoji od mnogih kolonija, ovaj koral je jedan primjerak koji je vjekovima rastao u kontinuitetu.

„Taman kada pomislimo da na planeti Zemlji više nema šta da se otkrije, nalazimo masivni koral sačinjen od skoro milijardu malih polipa, koji pulsira životom“, rekao je Enrik Sala, istraživač Nacionalne geografije i osnivač Pristin siza.

Koral odozgo izgleda kao ogromna, valovita smeđa stijena. Neki članovi ekspediciji su čak u početku mislili da je u pitanju olupina broda.

Morski biolog i podvodni snimatelj Manu San Feliks zaronio je da pogleda. „U prvoj sekundi shvatio sam da gledam u nešto jedinstveno“, rekao je. „Skoro je veličine neke katedrale“.

Naučnici su kasnije provjerili satelitske snimke i otkrili da je koral toliko velik da ga je bilo moguće vidjeti iz svemira.

Izbliza, korali su nešto spektakularno, sa svojom složenom mrežom polipa – sićušnih pojedinačnih stvorenja koja su vjekovima rasla i formirala ovaj ogroman koral – i mrljama živopisnih ljubičastih, žutih, plavih i crvenih koje razbijaju njegovu smeđu nijansu.

Korali skrivaju mnoštvo morskog života, uključujući ribe, rakove i škampe. Takođe je kao živa enciklopedija, rekao je San Feliks, koja sadrži informacije o uslovima okeana koji sežu stotinama godina unazad.

Njegova sama veličina izazvala je neke probleme jer mjerne trake naučnika nisu bile dovoljno dugačke. Morali su da rade u timovima od po dvoje, razvlačeći traku između sebe. Kada bi se završilo, jedna osoba bi ostala na tom mjestu dok je druga motala traku, prije nego što je doplivala do njih da nastavi proces.

Ovo otkriće je rijetka dobra vijest u okeanu loših

Korali su od vitalnog značaja za morska stvorenja koja se na njih oslanjaju za hranu i sklonište, ali i za ljude. Oni su indirektni izvor hrane za oko milijardu ljudi, tako što pomažu u podršci ribarstvu i obezbjeđuju tampon protiv oluja i porasta nivoa mora.

Za naučnike, to je vrhunac karijere. „Otkriće ovog značaja je ostvarenje životnog sna“, naglašava Pol Rouz, vođa ekspedicije.

Za Solomonska ostrva, mega koral bi mogao privući istraživače, turiste i povećati finansiranje očuvanja, rekao je Denis Marita, direktor kulture zemlje u Ministarstvu kulture i turizma. „Ovo je nešto ogromno za našu zajednicu“, rekao je on.

Ali, postoji i „razlog za uzbunu“, rekao je osnivač Pristin siza. „Uprkos svojoj udaljenoj lokaciji, ovaj koral nije bezbjedan od globalnog zagrijavanja i drugih ljudskih prijetnji".

Korali su izloženi riziku od niza lokalnih faktora, uključujući prekomjerni ribolov, koji može oštetiti i poremetiti delikatnu ravnotežu njihovih ekosistema, industrijskog zagađenja i kanalizacije.

Najveća prijetnja je, međutim, globalna klimatska kriza izazvana fosilnim gorivima.

Prošlog mjeseca, naučnici iz Nacionalne uprave za okeane i atmosferu potvrdili su da je globalno masovno izbjeljivanje koralnih grebena bez presedana zabilježeno zbog temperature okeana.

Više od 40 odsto vrsta korala koje grade grebene u toploj vodi sada se suočava sa izumiranjem, prvenstveno zbog klimatskih promjena, prema Crvenoj listi ugroženih vrsta Međunarodne unije za očuvanje prirode.

Ipak, iako je mega koral i dalje ranjiv, on vjeruje da njegovo zdravlje i dugovječnost pružaju tračak nade. „Ostanak ovog korala, starog stotinama godina, ilustruje da za koralne grebene nije sve izgubljeno“, rekao je Derek Manzelo, koordinator projekta za Si-En-En. „Ovo je zaista sjajno otkriće.“

Njegovo mišljenje dijeli i Emili Darling, direktorka sekcije za koralne grebene u Društvu za zaštitu divljih životinja, koja je otkriće nazvala „svijetlom tačkom za opstanak koralnih grebena“.

„Ovo pokazuje da još uvijek postoje uslovi životne sredine u kojima korali mogu da prežive i napreduju, čak i potencijalno kroz ubrzan uticaj klimatskih promjena."

Naučnici su pronašli dokaze da bi „koralni trougao“ – područje tropskog okeana koje uključuje Solomonska ostrva, kao i djelove zemalja poput Indonezije i Filipina – moglo biti otpornije na bijeljenje korala, dodaje Darlingova.

Otkriće je objavljeno u trenutku kada se svjetski lideri okupljaju u Bakuu, u Azerbejdžanu, na KOP29, klimatskom samitu koji podržavaju Ujedinjene nacije, na kome je ove godine centralna tema mobilizacija sredstava za pomoć siromašnijim zemljama da se izbore i prilagode klimatskim promjenama.

Pronalaženje ovog novog korala, koji je već u opasnosti, još je jedan snažan podsjetnik na „potrebu da bogate zemlje potroše mnogo više resursa na smanjenje naših emisija ugljenika“, naglašava Enrik Sala.