Globalno zagrijevanje prijeti postojanju najpopularnijeg voća na svijetu, pošto područja Latinske Amerike i Kariba, gdje se uzgaja skoro dvije trećine banana, do 2080. godine neće biti pogodna za rast tog voća.

Foto: Ilustracija/Pixabay.com 

Rastuće temperature, ekstremni vremenski uslovi i štetočine povezane sa promjenom klime uveliko pogađaju države poput Gvatemale, Kostarike i Kolumbije, smanjujući prinose i uništavajući ruralne zajednice u tom području, navodi se u novoj studiji Going Bananas: How Climate Change Threatens the World’s Favourite Fruit.

Banane su najkonzumiranije voće i četvrti najvažniji usijev na planeti – posle pšenice, pirinča i kukuruza. Oko 80 odsto banana na svijetu koje se uzgoje su i namijenjene za lokalnu upotrebu, a više od 400 miliona ljudi zavisi od tog voća za 15 do 27 odsto dnevnih kalorija.

Procjene su da 80 odsto izvezenih banana, koje završavaju u prodavnicama širom svijeta, dolaze iz Latinske Amerike i Kariba, a to područje važi za jedno od najranjivijih i najosjetljivijih na ekstremne vremenske prilike i sporo mijenjanje klime.

Popularni usijev ugrožen je klimatskim promjenama, a sa njim i vitalni izvor hrane i sredstava za život za zajednice koje skoro uopšte nisu doprinijele globalnom zagrijavanju.

„Klimatske promjene ubijaju naše usijeve. To znači da neće biti prihoda zato što nećemo imati šta da prodamo. Ono što se dešava jeste da moja plantaža umire. Ono što se dešava je smrt“, kaže Aurelija Pop Kso, uzgajivačica banana iz Gvatemale.

Banane, posebno sorta „kavendiš“, osjetljiva je voćka. Zahtijevaju temperaturni opseg između 15 i 35 stepeni Celzijusa da bi uspijevale i taman dovoljno vode, ali nikako previše. Vrlo su osjetljive na oluje, zbog kojih mogu da stabla mogu da odbace listove zbog čega je biljci mnogo teže da vrši fotosintezu.

Uprkos tome što postoje stotine vrsta banana, „kavendiš“ čini najveći udio uzgoja i izvoza jer su ga konglomerati odabrali zbog prijatnog ukusa, izdržljivosti ploda i visokog prinosa.

Baš taj manjak genetske varijacije, čini banane veoma ranjivim na promenu klimatskih uslova.

Klimatska kriza narušava uslove za uzgoj, ali i doprinosi širenju gljivičnih bolesti koje već desetkuju useve i sredstva za život. Bolest crnog lišća može da umanji sposobnost banane da vrši fotosintezu za 80 odsto, a gljiva koja je izaziva uživa u vlažnim uslovima izazvanim obilnim padavinama i plavljenju.

Porast temperature i promjene u režimu padavina pogoršavaju širenje još jednog gljivičnog oboljenja — fuzarijuma tropskog soja 4, mikroorganizma koji se prenosi kroz zemljište i uništava čitave plantaže „kavendiš“ banana širom svijeta.