Evropska komisija preliminarno je utvrdila da TikTok krši Zakon o digitalnim uslugama zbog svog zavisnog dizajna.

Foto: Ilustracija /Pixabay

Navode da funkcije poput beskonačnog skrolovanja, automatskog reprodukovanja, push obavještenja i visoko personalizovani sistem preporuka mogu naštetiti fizičkom i mentalnom blagostanju korisnika, uključujući maloljetnike i ranjive odrasle osobe.

U Evropskoj komisiji navode primjer da stalnim „nagrađivanjem“ korisnika novim sadržajem, određene karakteristike dizajna TikToka podstiču potrebu za stalnim skrolovanjem i prebacuju mozak korisnika u „režim autopilota“.

“Naučna istraživanja pokazuju da ovo može dovesti do kompulzivnog ponašanja i smanjiti samokontrolu korisnika. Pored toga, u svojoj procjeni, TikTok je zanemario važne indikatore kompulzivne upotrebe aplikacije, kao što su vrijeme koje maloljetnici provode na TikToku noću, učestalost kojom korisnici otvaraju aplikaciju i drugi potencijalni indikatori”, navode u Komisiji.

Potpredsjednica Evropske komisije za tehnološki suverenitet, bezbjednost i demokratiju Hena Virkunen istakla je da zavisnost od društvenih medija može imati štetne posljedice po razvoj djece i tinejdžera.

“Zakon o digitalnim uslugama čini platforme odgovornim za posljedice koje mogu imati na svoje korisnike. U Evropi sprovodimo naše zakonodavstvo kako bismo zaštitili našu djecu i naše građane na mreži“, istakla je Virkunen.

Uz to, čini se da TikTok ne sprovodi razumne, srazmjerne i efikasne mjere za ublažavanje rizika koji proizilaze iz njegovog zavisnog dizajna.

“Na primer, trenutne mere na TikToku, posebno alati za upravljanje vremenom provedenim ispred ekrana i alati za roditeljsku kontrolu, ne djeluju efikasno da smanjuju rizike koji proizilaze iz zavisnosti koju TikTok stvara”, navodi se u Komisji.

Dodaju da alati za upravljanje vremenom ne djeluju efikasno u omogućavanju korisnicima da smanje i kontrolišu upotrebu TikToka jer ih je lako zanemariti.

Slično tome, roditeljske kontrole možda neće biti efikasne jer zahtevaju dodatno vrijeme i vještine od roditelja da bi uveli kontrole. U ovoj fazi, Komisija smatra da TikTok treba da promeni osnovni dizajn svoje usluge. Na primjer, onemogućavanjem ključnih zavisnih funkcija kao što je „beskonačno skrolovanje“ tokom vremena, implementacijom efikasnih „pauza ispred ekrana“, uključujući i tokom noći, i prilagođavanjem svog sistema preporuka.

U Komisiji ističu i da se preliminarni stavovi Komisije zasnivaju se na detaljnoj istrazi koja je obuhvatila analizu izveštaja o proceni rizika TikToka, internih podataka i dokumenata i odgovora TikToka na višestruke zahteve za informacijama, pregled opsežnih naučnih istraživanja na ovu temu i intervjue sa stručnjacima iz više oblasti, uključujući zavisnost od ponašanja. Ipak, ovi preliminarni nalazi ne prejudiciraju ishod istrage.

TikTok sada ima mogućnost da ostvari svoje pravo na odbranu. Može ispitati dokumenta u istražnim dosijeima Komisije i pismeno odgovoriti na preliminarne nalaze Komisije. Paralelno, biće konsultovan Evropski odbor za digitalne usluge. Ako se stavovi Komisije na kraju potvrde, Komisija može donijeti odluku o nepoštovanju, koja može pokrenuti novčanu kaznu srazmjernu prirodi, težini, učestalosti i trajanju prekršaja i dostići do, ali ne više od 6% ukupnog svjetskog godišnjeg prometa.