Predsjednik SAD Donald Tramp najavio je da će povući 5.000 američkih vojnika iz Njemačke, dok se produbljuje razdor oko rata u Iranu između njegove administracije i NATO saveznika te drugih partnera u Evropi.

Foto: Pixabay

U nastavku je analiza mogućnosti da američki predsjednik samostalno odluči da smanji višedecenijsko američko vojno prisustvo u Njemačkoj.
Šta Tramp planira i zašto?

Ministarstvo odbrane SAD objavilo je planove za povlačenje trupa 1. maja. Visoki zvaničnik Pentagona rekao je  da Tramp reaguje na izjavu njemačkog kancelara Fridriha Merca da Iran „ponižava SAD“ u dvomjesečnom ratu i da ne vidi kakvu strategiju izlaska Vašington sprovodi.

Pentagon je naveo da se povlačenje očekuje u narednih šest do dvanaest mjeseci. Njemačka je dom za oko 35.000 aktivnih američkih vojnika, više nego bilo gdje drugo u Evropi.

Zvaničnik je rekao da bi smanjenje dovelo nivo američkih trupa u Evropi na otprilike nivo prije 2022. godine, prije nego što je ruska invazija na Ukrajinu izazvala povećanje broja vojnika pod tadašnjim predsjednikom Džoom Bajdenom, demokratom i čestom metom Trampove kritike.

Šta kaže zakon?

Predsjednik SAD, kao vrhovni komandant, ima široka ovlašćenja nad oružanim snagama. Međutim, Kongres kontroliše vojni budžet i može postavljati sopstvene prioritete.

Zabrinuti Trampovom kritikom NATO-a, zakonodavci iz obje stranke su prošle godine podržali odredbu u Zakonu o nacionalnoj odbrani (NDAA), kojom se zabranjuje da broj vojnika u Evropi padne ispod 76.000. Tramp je potpisao taj zakon u decembru.

Ipak, administracija ima određeni prostor za djelovanje. Odredba u NDAA dozvoljava predsjedniku da smanji broj vojnika ispod 76.000 ako potvrdi da je konsultovao NATO saveznike i dostavi nezavisne procjene uticaja na bezbjednost SAD, Alijanse i odvraćanje ruske agresije.

„Ovdje postoji dosta fleksibilnosti. Postoje načini da Trampova administracija manevriše unutar ovih ograničenja“, rekao je Skot Anderson, viši saradnik Instituta Brukings.

Krajem prošle godine u Evropi je bilo oko 85.000 američkih vojnika, što znači da Tramp može povući do oko 9.000 prije nego što dostigne limit od 76.000.
Kako reaguje Kongres?

Demokrate u opoziciji oštro su se usprotivile povlačenju trupa. Predstavnik Adam Smit, vodeći demokrat u Odboru za oružane snage Predstavničkog doma, rekao je da to „nije zasnovano ni na kakvoj koherentnoj američkoj strategiji nacionalne bezbjednosti, pa čak ni analizi“ i da bi ohrabrilo Rusiju.
Reagovali su i neki republikanci iz Trampove stranke. Senator Rodžer Viker i predstavnik Majk Rodžers, koji vode odbore nadležne za vojsku, rekli su da su „veoma zabrinuti“ i predložili da se snage premjeste dalje na istok, a ne van Evrope.

„Prerano smanjenje američkog prisustva u Evropi … rizikuje slabljenje odvraćanja i šalje pogrešan signal Vladimiru Putinu“, naveli su u zajedničkom saopštenju.
Kongres ima uticaj. Tramp je najavio planove za smanjenje broja vojnika ubrzo nakon što je njegova administracija zatražila odobrenje ogromnog povećanja vojnog budžeta, na 1,5 biliona dolara sa oko 1 bilion ove godine. Pentagon će takođe uskoro zatražiti od Kongresa dodatnih 80 do 200 milijardi dolara za finansiranje rata u Iranu koji je Tramp započeo zajedno sa Izraelom 28. februara.

„Imati veoma nezadovoljan Kongres, posebno odbore za oružane snage u oba doma, nije put ka dobijanju onoga što želi u oblasti odbrane“, rekla je Kristine Berzina iz Njemačkog Maršalovog fonda.

„Kongres je jasno stavio do znanja da je ovo prioritet, i to dvostranački prioritet“, dodala je Berzina.

Da li je ovo kraj?

Tramp je dugo kritičar američkih saveznika u Evropi, optužujući ih da se previše oslanjaju na američka sredstva za odbranu umjesto da više ulažu u sopstvene vojske. Ironično, Njemačka je među zemljama koje su značajno povećale vojnu potrošnju.

Pred kraj njegovog prvog mandata, Trampova administracija je 2020. najavila povlačenje oko 12.000 od tadašnjih 36.000 vojnika iz Njemačke, zbog dugotrajnog spora sa Berlinom oko vojne potrošnje.

Međutim, Tramp je izgubio izbore te godine i plan nikada nije sproveden.

Ovoga puta, Tramp ima još skoro tri godine u Bijeloj kući i nagovijestio je da bi mogla uslijediti dodatna povlačenja trupa iz Evrope.

Prošle nedjelje je rekao „vjerovatno“, kada su ga pitali da li bi razmotrio povlačenje američkih vojnika iz Italije i Španije, još dvije saveznice čiji lideri nisu podržali rat u Iranu.