Akumulaciona jezera širom svijeta gube kapacitet za skladištenje vode prosečnom stopom od 7,3 odsto po deceniji, pri čemu su nesrazmerno pogođene manje akumulacije koje zajedno obezbeđuju vodu za milijarde ljudi.

Foto: Ilustracija/Pixabay.com 

Do ovog zaključka došla je studija objavljena u časopisu „Nature Sustainability“, koja predstavlja do sada najdetaljniju globalnu procjenu taloženja sedimenta u akumulacionim jezerima, prenosi RTS.

U istraživanju, koje je predvodio profesor Song Čunćijao sa Nankinškog instituta za geografiju i limnologiju (NIGLAS) pri Kineskoj akademiji nauka, naučnici su razvili Globalni registar akumulacionih jezera (GREI).

Kombinovanjem satelitskih snimaka, geoprostornih podataka i inženjerske dokumentacije, istraživači su identifikovali više od 550.000 akumulacionih jezera širom svijeta. Više od 95 odsto njih ima površinu manju od jednog kvadratnog kilometra, a takve male akumulacije ranije uglavnom nijesu bile obuhvaćene analizama.

„Ova studija predstavlja prvu globalnu procjenu taloženja sedimenta visoke rezolucije koja u potpunosti uključuje i mala akumulaciona jezera“, rekao je Liu Kaj, prvi autor studije i istraživač NIGLAS-a.

Akumulaciona jezera imaju ključnu ulogu u zaštiti od poplava, navodnjavanju, vodosnabdijevanju i proizvodnji hidroenergije. Međutim, sediment koji se nakuplja iza brana postepeno smanjuje njihov kapacitet, umanjuje funkcionalnost i ugrožava dugoročnu sigurnost snabdijevanja vodom.

Smanjen protok sedimenta nizvodno može promijeniti oblik riječnih korita, povećati rizik od propadanja delta, obalske erozije i narušavanja ekosistema.

Na osnovu podataka o taloženju sedimenta iz više od 6.000 akumulacionih jezera i modela mašinskog učenja zasnovanog na fizičkim zakonitostima, istraživači su utvrdili da se gotovo svako peto akumulaciono jezero već suočava sa ubrzanim gubitkom kapaciteta.

Posebno su ugrožene manje akumulacije u sušnim oblastima, poput jugozapada Sjedinjenih Američkih Država, Bliskog istoka i zapadne Australije.

Studija je izdvojila i 16 globalnih žarišta taloženja sedimenta, od kojih se mnoga poklapaju sa velikim poljoprivrednim područjima koja zavise od navodnjavanja i regionima koji već imaju probleme sa nedostatkom vode.

Istraživači procjenjuju da je oko četvrtine svjetskih navodnjavanih poljoprivrednih površina, od kojih zavisi više od dvije milijarde ljudi, izloženo povećanom riziku zbog gubitka kapaciteta akumulacija.

Ukoliko se ne preduzmu efikasne mjere, više od polovine svjetskih akumulacionih jezera moglo bi izgubiti svoju funkcionalnost do 2060. godine.

„Taloženje sedimenta u akumulacionim jezerima zaslužuje mnogo veću pažnju jer predstavlja sve ozbiljniji izazov za dugoročnu sigurnost snabdijevanja vodom, hranom i energijom. Održivije upravljanje akumulacijama biće ključno za očuvanje kvaliteta života ljudi i ostvarivanje ciljeva održivog razvoja“, poručio je profesor Song.