Svi znamo da je san važan, ali oduzima mnogo vremena.

Foto: Ilustracija/Pexels.com 

Ipak, kao što nova studija ukazuje, čak i jedna noć nedostatka sna može izazvati značajne poremećaje u imunološkom sistemu, potencijalno doprinoseći razvoju stanja poput gojaznosti, dijabetesa i srčanih bolesti.

Opasnosti hroničnog nedostatka sna su opšte poznate, od promjena raspoloženja i kognitivnih oštećenja do zdravstvenih problema poput srčanog ili moždanog udara.

Postoje brojni dokazi koji povezuju loš san sa ovim i drugim bolestima, a veliki broj dokaza koji nagovještavaju da su zdravstveni problemi poput ovih obično uzrokovani hroničnom upalom, ističu autori nove studije.

Međutim, manje je dokaza o specifičnim mehanizmima koji su uključeni: kako tačno nedostatak sna može da dovede do sistemske upale koja narušava zdravlje ljudi?

Za potrebe istraživanje, naučnici sa Instituta za dijabetes Dasman u Kuvajtu pokušali su da razumiju uticaj nedostatka sna na cirkulišuće imune ćelije, kao što su monociti, i njegovu povezanost sa sistemskom upalom.

Monociti su veliki leukociti, ili bijela krvna zrnca, koja igraju ključnu ulogu u urođenom imunološkom sistemu, koji obezbjeđuje prvu liniju odbrane tijela od uljeza. Postoje tri podgrupe monocita kod ljudi: klasični, neklasični i srednji.

Neklasični monociti patroliraju u potrazi za patogenima u vaskulaturi i ekstravaskularnim tkivima, objašnjavaju autori studije, koristeći inflamatorne znakove kako bi im pomogli da regulišu imuni odgovor tijela.

Istraživači su regrutovali 276 zdravih odraslih osoba sa različitim indeksima tjelesne mase (BMI), od kojih je 237 ostalo do kraja istraživačkog programa. Oni su analizirali obrasce spavanja ispitanika i redovno analizirali nivoe različitih podskupova monocita, kao i markere upale.

Gojazni učesnici imali su značajno niži kvalitet sna od mršavih učesnika, pokazala je studija, zajedno sa većom hroničnom inflamacijom niskog stepena. Takođe su imali više neklasičnih monocita, što je koreliralo sa nižim kvalitetom sna i povećanim proinflamatornim markerima.

U drugom dijelu studije, pet zdravih, mršavih odraslih osoba dalo je uzorke krvi tokom 24-časovnog perioda deprivacije sna. Oni su upoređeni sa kontrolnim uzorcima krvi uzetim nakon što su učesnici imali nekoliko dana osvježavajućeg sna.

Čak je i samo 24 sata nedostatka sna očigledno promijenilo profile monocita kod mršavih učesnika da bi ličili na one gojaznih učesnika, stanje za koje istraživači primjećuju da je poznato da predstavlja hroničnu upalu.

Odgovor može izgledati očigledan – samo spavajte više – ali rijetko je tako jednostavan u stvarnom životu. Moderna civilizacija se zavjerila da nas drži budne do kasno u noć, tvrdi glavni autor Fatima al Rašid, istraživač na Institutu za dijabetes Dasman.

„Naši nalazi naglašavaju rastući izazov za javno zdravlje. Napredak u tehnologiji, produženo vreme ispred ekrana i promene društvenih normi sve više ometaju redovne cikluse spavanja“, kaže Al Rašidova.

„Ovaj poremećaj sna ima duboke implikacije na imunitet i opšte zdravlje."

Buduća istraživanja bi trebalo da nastave ovo ispitivanje veza između deprivacije sna i promjena rekacija imunskog sistema, napominju autori studije.

Takođe se nadaju da će uspjeti da otkriju da li neke intervencije mogu pomoći u ublažavanju ovog efekta, kao što su strukturirane terapije spavanja ili smjernice za ograničavanje upotrebe tehnologije.

„Dugoročno, cilj nam je da ovo istraživanje pokrene politike i strategije koje prepoznaju kritičnu ulogu sna u javnom zdravlju“, kaže Al Rašidova.

„Zamišljamo reforme na radnom mjestu i obrazovne kampanje koje promovišu bolje prakse spavanja, posebno za populacije u opasnosti od poremećaja sna zbog tehnoloških i profesionalnih zahtjeva.“

„Na kraju, ovo bi moglo pomoći u ublažavanju tereta inflamatornih bolesti kao što su gojaznost, dijabetes i kardiovaskularne bolesti", zaključuje Fatima al Rašid, u izvještaju koji je objavljen u The Journal of Immunology.