U prva tri mjeseca ove godine trošak ugovora o djelu na nivou centralne administracije zabilježen je u iznosu od preko 4,2 miliona eura, pokazuju podaci do kojih je došla Akcija za socijalnu pravdu (ASP), koji su saopšteni "Danu".

 

Foto: Vlada, arhiva
 
U prvom mjesecu ove godine izdatak za ovu vrstu usluge bio je viši od 430.000 eura, u februaru je zabilježen trošak od preko dva miliona eura, a prošlog mjeseca potrošeno je više od 1,7 miliona, pa je ukupni tromjesečni izdatak preko 4,2 miliona eura.

Budžetom za ovu godinu za isplatu angažovanja u centralnoj administraciji po ovoj vrsti ugovora predviđeno je nepunih 16 miliona eura. To znači da je u prva tri mjeseca ove godine prikazan trošak oko 26 odsto od ukupno izdvojene godišnje sume.

I prošle godine je izdatak za ugovore o djelu bio preko 16 miliona eura.

Već deceniju i po ova vrsta radnih angažovanja je široko rasprostranjena ne samo na nivou centralne administracije, već i na lokalnom nivou, kao i u državnim i lokalnim preduzećima, a vidljivo je i da političke partije koje dobijaju javni novac koriste ovu vrstu angažovanja.

Posebna Komisija za analizu i praćenje ugovora o djelu i ugovora o obavljanju privremenih i povremenih poslova Vlade Crne Gore saopštila je nedavno da je broj takvih ugovora u protekloj godini smanjen za oko 17 odsto.

– To ipak nije dovoljno za stvarno rješavanje ovog široko rasprostranjenog problema – smatraju u ASP-u.

U isto vrijeme, podaci ASP-a pokazuju da je u prva tri mjeseca ove godine izdatak za konsultantske usluge iznosio preko 4,3 miliona eura, od čega je za januar prikazano oko 710.000, u februaru više od 1,9 miliona, a u martu nepunih 1,7 miliona eura.

Za trošak konsultantskih usluga, projekata i studija, budžetom za ovu godinu predviđeno je 50,6 miliona eura.

Značajan dio javnosti već godinama ukazuje da su ugovori o djelu, a dijelom i konsultantski ugovori, često nedozvoljena prikrivena zaposlenja politički, nepotistički i interesno povezanog kadra i "prečica" za ulazak u javnu upravu.

Centralnu administraciju čine uposleni u upravno-pravosudnom sistemu (ministarstva, Skupština, predsjednik, uprave, zavodi, sekretarijati, sudovi, tužilaštva), u zdravstvu i obrazovnom sistemu.

U okviru javne rasprave o izmjenama Krivičnog zakonika Crne Gore protekle godine, ASP je preporučila Ministarstvu pravde da se razmotri mogućnost prepoznavanja novog krivičnog djela koje bi se ticalo protivpravnih radnih angažovanja posredstvom ugovora o djelu ili sličnih oblika, ali je predlog odbijen.

ASP je cijenila da je to jedini način da se koliko-toliko zaustavi široko rasprostranjena praksa angažovanja ljudi posredstvom ugovora o djelu za redovna i sistematizovana radna mjesta, a u poslednje vrijeme i putem konsultantskih ugovora.

Bez kontrole budžetske inspekcije

ASP je nedavno saopštila da im je iz Budžetske inspekcije saopšteno da angažovanja po osnovu ugovora o djelu nijesu u njenoj nadlženosti, jer se ta lica ne mogu smatrati zaposlenima u javnom sektoru.

Postupajući po prijavi ASP-a, a u odnosu na jednu SOS prijavu, iz Budžetske inspekcije su citirali odredbe Zakona o zaradama zaposlenih u javnom sektoru koje definišu ko su lica koja se smatraju zaposlenima i u odnosu na koja lica je ta inspekcija nadležna.
Iz te nevladine organizacije tada su ukazali da su ovu praksu svojevremeno uvele vlade Demokratske partije socijalista, a da svaka promjena vlasti dovodi do uvećanja izdataka za ove svrhe i u kasnijim fazama uvećava ukupan broj uposlenih u javnom sektoru, uprkos potrebi za optimizacijom preglomazne javne administracije.

Imajući u vidu raširenost ovog problema, koji se u značajnoj mjeri vezuje za pitanja političke korupcije ("glas za posao") ili konflikta interesa ("posao po poznanstvu"), ASP je cijenila da je društvena neprihvatljivost ovog postupanja već dostigla razmjere da može biti predmet krivičnog zakonodavstva kroz propisivanje posebnog krivičnog djela.

Ipak, radna grupa Ministarstva pravde odbila je taj predlog, pod šturim obrazloženjem da "ne postoji analiza koja bi opravdala uvođenje ovog krivičnog djela".