Nedavna studija povezala je u svom istraživačkom radu ljude koji imaju sklonostoi ka gorkim ukusima svih vrsta kafa sa mračnim crtama ličnosti. Nauka je ipak daleko od konačnog odgovora, a novija istraživanja nude složenija i neočekivana objašnjenja.

Foto: Ilustracija/Pixabay.com 

Da li jutro započinjete jakom crnom kafom bez šećera ili veče završavate džin-tonikom? Prema studiji psihologa Kristine Sagloglu i Tobijasa Grajtemajera sa Univerziteta u Insbruku, objavljenoj 2015. godine u časopisu Appetite, vaš izbor pića mogao bi da otkrije više od puke navike.

Istraživanje, koje je obuhvatilo skoro hiljadu ispitanika, pokazalo je da postoji značajna veza između uživanja u gorkim ukusima i sklonosti ka takozvanim mračnim crtama ličnosti.

Učesnici su prvo ocjenjivali koliko vole namirnice iz četiri kategorije ukusa – slatke, slane, kisele i gorke, a zatim su popunjavali upitnike koji mjere makijavelizam, odnosno sklonost manipulaciji, narcizam, odnosno pretjeranu samozaokupljenost, psihopatiju, odnosno nedostatak empatije, i svakodnevni sadizam, odnosno uživanje u tuđoj patnji.

Rezultati su pokazali da se sklonost ka gorkom ukusu izdvojila kao najsnažniji pokazatelj za sve navedene osobine.

Korelacija, ne uzročnost

Ključno je razumjeti da ova studija ukazuje na korelaciju, a ne na uzročnu vezu. Drugim riječima, to što neko voli gorku hranu ne znači da ga je ona učinila bezosjećajnim, niti da će promjena narudžbine u kafiću promijeniti nečiji karakter.

Autori studije, Sagloglu i Grajtemajer, ponudili su moguće objašnjenje. Oni smatraju da bi zajednički imenitelj mogla da bude opšta tolerancija na neprijatne ili averzivne senzacije.

Osoba koja lakše podnosi gorčinu na jeziku možda, odvojeno od toga, lakše podnosi i teške socijalne interakcije ili ima smanjenu osjetljivost na tuđu patnju.

U prilog oprezu idu i kasnija istraživanja.

Studija u kojoj su anketirani studenti sa Rolins koledža iz 2017. godine, iako sprovedena na malom uzorku od 40 učesnika, nije uspjela da ponovi nalaze o vezi između gorkog ukusa i psihopatije.

S druge strane, jedan sveobuhvatni sistematski pregled 24 različite studije iz ove oblasti potvrdio je da veza između sklonosti ka gorkom i antisocijalnih osobina i dalje postoji, ali su i sami autori pozvali na dodatna istraživanja sa standardizovanim metodama.

Genetika kao ključni faktor

Novija istraživanja nude potpuno drugačiju perspektivu koja se udaljava od psihologije i zalazi u polje genetike.

Studija sprovedena na Univerzitetu Nortvestern sugeriše da sklonost ka crnoj kafi možda uopšte nije povezana sa karakterom, već sa načinom na koji naše tijelo obrađuje kofein.

Istraživači su otkrili da osobe sa specifičnom genetskom varijantom koja omogućava brži metabolizam kofeina imaju veću vjerovatnoću da piju kafu bez mlijeka i šećera.

Objašnjenje je logično: ove osobe nauče da povezuju prirodnu gorčinu kafe sa njenim brzim i snažnim stimulativnim efektom. Pošto taj efekat kod njih kraće traje, one teže da piju više kafe kako bi održale nivo budnosti, a vremenom razvijaju toleranciju, pa čak i ljubav prema intenzivnom, gorkom ukusu koji asociraju sa željenom dozom energije.

Na kraju, izgleda da je naša paleta ukusa oblikovana složenom interakcijom genetike, psihologije, kulture i ličnih iskustava.

Mnogi ukusi, poput piva, vina ili ljutih papričica, u početku su neprijatni, ali vremenom postaju stečeni i voljeni kroz ponovno izlaganje i socijalni kontekst.

Posmatrati nečiju kompleksnu ličnost na osnovu toga da li dodaje šećer u kafu predstavlja zabavno, ali i previše pojednostavljeno tumačenje nauke koja je i sama još uvijek u potrazi za konačnim odgovorima.